صفحه اصلی

ویژه نامه زنبورداری

مجموعه اخبار و مسائل مهم

زنبورداری در این وبلاگ

روشی برای تولید ملکه به تعداد کم ولی به

نیاز زنبورستان (بقیه متن را در ادامه مطلب بخوانید)

ادامه نوشته

وسایل کار زنبورداری

وسایل کار زنبور داری

1 – کلاه توری*

2 - دستکش (چرمی ،کتانی و . . . )*

3 – دودی*

4 – چنگال*

5 – قاشق پیوند

6 – استراکتور*

7 – فرم چوبی

8 – سطل های عسل

 9 – فاب پیوندی ( برای تکثیر ملکه)

10 – اهرم (برای جا به جا کردن قابها یی که در کندو به هم چسبیه اند و . . .)*

11 – صافی دوبل ( برای جدا کردن ذرات معلق در عسل بعد از استراکتور کردن)

12 – قاب پرورش ملکه ( برای تکثیر مصنوعی ملکه)

13 – کاردک

14 – همزن عسل

15 – قفسه ملکه ( برای حمل ملکه از جایی به جای دیگر و جلو گیری از صدمه دیدن ملکه)

16 – برس نرم ( برای جدا کردن  و یا راندن زنبور ها از روی قاب )*

17 – دستگاه بسته بندی عسل

18 – انکوباتور

19 – ظرف غذا خوری( برای تغذیه زنبور عسل )*

20 – ظروف نگهداری عسل*

21 – قفسه بزرگ ملکه

22 – ترازو ( برای وزن کردن کندو ها و یا عسل برداشتی)

23 – قرقره سیم گالوانیزه ( برای سیم کشی قابها که به هنگام استراکتور کردن موم از قاب جدا نگردد.)*

24 – بر چسب یا رنگ ملکه

25 – پنجره ملکه ( به هنگام طبق دادن به کندو بین طبق و کندو قرار می گیرد و مانع وارد شدن ملکه به طبق می گردد)

26 – تخته موم دوز ( تکیه گاهی برای موم به هنگام موم دوزی)

27 – دستگاه گرفتن ملکه

28 – جعبه بزرگ یا کندوی خالی ( برای حمل قابهای عسل و . . )*

29 – موم دوز ( وسیله ای برای موم دوزی)*

30 – دستگاه تلقیح ملکه

31 – موم بر *

بدیهی است که برای یک زنبور دار هر چه ابزار و امکانات بیشتری در دست رس باشد در کار خود موفق تر خواهد بود اما همه وسایلی که در بالا ذکر گردید . لازمه یک زنبور ستان نیست . چرا که بعضی از زنبور داران ملکه های مورد نیاز خود را از همکاران خود تهیه می کنند   پس نیازی به وسایل پرورش ملکه ندارند . وسایل ستاره دار (*) برای یه زنبور دار معمولی لازم می باشد .

 

 

لباس زنبور داری شامل کلاه توری دستکش کفش و لباس سر هم

به منظور محافظت از نیش زنبور

کلاه توری برای جلو گیری از نیش زنبور

دودی برای دود دادن به کندو و آرام کردن زنبوران

زنبور دار در حال دود دادن به کندو و آرام کردن زنبوران

چنگال مخصوص عسل

 برای باز کردن سر سلولهایی که با موم بسته شده در  روی شان عسل به هنگام برداشت عسل

 

کاردک برای برداشت موم  از شان عسل

اگه کاردک برقی در دست رس نبود می توان با داغ کردن یه کارد آشپزخونه همان عمل را انجام داد.

موم دوز

بعد از گرم کردن موم دوز با آب داغ می توان  با فشار آن بر روی سیم  قاب

موم های زیر سیم به سیم  دوخته می شود .

ظرف شربت خوری( غذا خوری)برای تغذیه زنبور عسل

در بالا نوع فشاری دیده می شود اما انواع دیگر آن بصورت قابی ،

بشفابی و سطلی هم موجود هستند که نوع قابی از همه بهتر می باشد .

قفس ملکه که برای ارسال و تعویض ملکه در بهار به کار می رود.

دیواره ساز مومی که موم را قالب زده و صفحات موم را درست می کند( قاب زن چرخی)

با توجه به قیمت دستگاه و مهارت مورد نیاز برای کار با آن بهتر و راحت تر آن  است شما موم آماده را خریداری نمایید.

استراکتور  دستی

برای خارج کردن عسل از شانها بعد از باز شدن سر سلول ها ،

بوسیله نیروی گریز از مرکز به هنگام گردش قابها در  دستگاه انجام می شود.

استراکتور برقی

برای خارج کردن عسل از شانها بوسیله نیروی گریز از مرکز

البته ظروف عسل به شکل ها و اندازه های مختلفی موجود هستند .

اگه به شکل حرفه ای به کار زنبور داری مشغول هستید . باید لیبل ( برچسب) از مشخصات زنبورستان خود به همراه آدرس یا تلفن برای بازار یابی و اعتبار بیشتر خود بر روی شیشه عسل نسب گردد.

کامیون و یا هر وسیله نقلیه دیگه برای نقل و انتقال کندو ها از یک نقطه به نقطه دیگر . در یک زنبور رستان بزرگ و بخصوص برای اون دسته از زنبور دارانی که در سال چند مرتبه به کوچ می روند ضروری می باشد  . اما می توان جهت صرفه جویی یا عدم سرمایه گذاری زیاد کرایه هم کرد .

منبع : وبلاگ نکات کلیدی زنبورداری

www.booj.blogfa.com

 

روشی برای تولید ملکه به تعداد کم ولی به

نیاز زنبورستان (بقیه متن را در ادامه مطلب بخوانید)

ادامه نوشته

لغات انگلیسی و نکات زنبورداری

معني لغت	لغت
گازگرفتن زنبورها	Bite bees
عسل تلخ	Bitter honey
زنبور نژاد سياه apis mellifera mellifera	Black bee
سفيد كردن موم	Bleaching wax
عسل مخلوط	Blended honey
سوسكهاي تاولزا با نام علمي   meloe spp	Blister beetles
شربت خوري بردمن	Boardman feeder
تخته كف كندو	Bottom board
جعبه كندو	Box hive
علامت كندو	Brand hive
كلني اصلاح نژاد شده	Breeder colony
ملكه اصلاح نژاد شده	Breeder queen
اصلاح نژاد	Breeding
نوزاد(تخم و لارو و شفيره)	brood
نوزادان فاسد شده	Brood addled
بيماري سرطاسي نوزادان	Brood bald headed
سرما خوردگي نوزادان	Brood chilled
شان حاوي نوزادان	Brood comb
نوزادان نر	Brood drone
غده ي مولد غذاي نوزادان	Brood food gland
نوزادان حاصل از كارگر تخمگذار يا ملكه اي كه تخم نر مي گذارد.	Brood of laying worker or of drone laying queen
بيماري نوزادان	Brood disease
محل پرورش نوزاد روي شان	Brood nest
پرورش نوزاد	Brood rearing
تخمگذاري غير منسجم	Brood scattered
شپش زنبورعسل	Braula coeca
جعبه برس زدن زنبور براي تهيه زنبور پاكتي	Brushing box
هيبريد بوك فاست	Buck fast hybrid
زنبور مخملي	Bumble bee
تكه شانهايي كه خارج از شان ساخته ميشوند	Burr comb
وزوز كردن زنبورعسل	Buzz with wings

معني لغت	لغت
شكار زنبورعسل	Bee hunting
مجله زنبورداري	Bee journal
زنبوردار	beekeeper
كارگر زنبورداري	Beekeeper employee
اتحاديه زنبورداران	Beekeepers association
زنبورداري	beekeeping
زنبورداري مهاجرتي	Beekeeping migratory
وسايل زنبورداري	Beekeeping equipment
مربي زنبورداري	Beekeeping instructor
شپش زنبورعسل	Bee louse
ژله رويال	Bee milk
شب پره موم خوار	Bee moth
بيماري فلج زنبورعسل	Bee paralysis disease
چراگاه زنبورعسل	Bee pasture
گرده گل جمع اوري شده توسط زنبورعسل	Bee pollen
نژادهاي زنبورعسل	Bee races
بره موم زنبورعسل	Bee resin
فضاي زنبورعسل جهت رفت و امد 9ميليمتر	Bee space
لباس زنبورداري	Bee suit
موم زنبورعسل	beeswax
كپك روي موم زنبورعسل	Beeswax mould
چادر زنبورداري	Bee tent
سوسك	beetle
درختاني كه زنبور در داخل انها لانه مي كنند	Bee tree
كلاه زنبورداري	Bee veil
زهر زنبورعسل	Bee venom
فضاي بين شانها	Bee way
گرگ زنبور،زنبور زرد	Bee wolf
محوطه زنبورستان	Bee yard
شربت عسل	Beverage, honey

انبر	tongs
زنبورعسل	Bee
زنبورطلايي	cockchafer
زنبورخوار	Bee eater
زنبورداري	apicuture
زنبوري	Honey comb bed
ملكه زنبورعسل	gueen
زنبورعسل	Honey-bee
غارت زنبورعسل	plunder
موم  زنبورعسل	Wax
سينه زنبورعسل	thorax
بال زنبورعسل	wing
پاي عقبي زنبورعسل	Hind leg
پاي وسطي زنبورعسل	Middle leg
ران زنبورعسل	femor
چشمهاي مركب زنبورعسل	Compound eye
مورفولوژي زنبورعسل	Morphology of a bee
ژله رويال زنبورعسل	Royal jelly
لارو زنبورعسل	larvae
نيش زنبورعسل	sting
عسلدان زنبورعسل	Honey stomach
بال جلوئي زنبورعسل	Fore wing
سلول باز زنبورعسل	Brood cell(open)
سلول عسل	Honey cell
سبد گرده زنبورعسل	Pollen basket
لب بالا زنبورعسل	labrum
ارواره پائين زنبورعسل	maxillae
خرطوم زنبورعسل	probocis
پس ران (بند دوم) زنبورعسل	throchanter
ساق پا زنبورعسل	tibia
خاري كه براي جدا كردن موم در پاي مياني زنبورعسل مي باشد	Tibia spine
زنبور	Bee ,wasp
زبور درشت	hornet
زنبورعسل نر	drone
مرغ زنبورخوار	titmouse
زنبورك	falconet
كندو زنبورعسل	Bee hive
عسل،انگبين	Honey
عسلك	Honey-dew
شانه عسل	Honey comb
سر زنبورعسل	head
شكم زنبورعسل	abdomen
حلقه ها	segnent
پنجه زنبورعسل	hail
پاي جلويي زنبورعسل	Fore leg
خرطوم زنبورعسل	mouthparts
انتن زنبورعسل	antenna
كارگرزنبورعسل	Honey bee worker
تخم زنبورعسل	egg
شفيره زنبورعسل	pupae
قلاب بالها	hamuli
روده زنبورعسل	stomach
بال عقبي زنبورعسل	Hind wing
سلول گرده زنبورعسل	Beebred cell
سلول بسته زنبورعسل	Brood cell(capped)
چشمهاي ساده زنبورعسل	Simple eye
ارواره بالا زنبورعسل	mandibol
لب پائين زنبورعسل	labium
پيش ران زنبورعسل	coxa
ران(بند سوم) زنبورعسل	femor
پنجه زنبورعسل	tarsus
خاري كه در پاي جلويي زنبورعسل براي پاك كردن انتن مي باشد	antenadeaner
غلاف نيش زنبورعسل	sheat
دهان زنبورعسل	Mouth
پيش معده زنبورعسل	Prorentryculus
روده كوچك زنبورعسل	ileum
لوله هاي مالپيگي	Malpgian tube
دستگاه تنفسي زنبورعسل	Tracheat respiratory sistem
كيسه هاي هوايي	Air sac
موم عاج دار	Drone cell foundation
دودي	Smoker
انبرك	Hive tool
كاردك پولك بردار	Capping scratchers
كاردك برقي پولك بردار	Honey uncapping
الكستراتور	Honey extracturs
درب كندو	Outer cover
بره موم زنبورعسل	propolis
بيماري قارچي	Chalk brood
بيماري سنگي	Stone brood
بيماري فلج مزمن	Chronic bee pralysis
بيماري نوزما	Nosema disease
بيماري اميبي	Amoeba disease
لوك امريكائي	American foul brood
سرما خوردگي نوزادان زنبورعسل	Chilled brood
گرمازدگي نوزادان زنبورعسل	Overheated brood
كنه واروا	Varroa  mites
كنه اكارين	Acarapis woodi
پروانه موم خوار	Wax moth
شپش زنبورعسل	Honey bee lice
مورچه ها	ants
زنبورهاي خرمايي	hornets
شكرك زدن عسل	granulated
بچه دهي زنبورعسل	swarming
دگرديسي كامل	metamorphosis
بهگزيني زنبورعسل	selection
كندوي شروع كننده	Hive starter
كندوي خاتمه دهنده	Hive finisher
زنبورخوارها	meropidae
عنكبوتهاي كروي	argiopidae
عنكبوتيان	arachnids
عنكبوتهاي جهنده	salticus
گرگ زنبوران	philanthus
گرگ زنبور اروپائي	Philanthus triangulum
زنبور قرمز	Vespa mandarina
سوسكهاي تاولزا	meloidae
شپشك زنبورعسل	Braula coeca
بيدها	Wax moth
بيد موم خوار كوچك	Galleria mellonella
بيد موم خوار بزرگ	Achroiya grisella
عامل بيماري اكاريوز	Acar apis woodi
عامل بيماري اميبي	Malpigha moeba mellifica
بيماري پولك پودري	Powdery scale disease
عفونت عمومي بدن(سپتي سمي)	septicemia
فلفلدان	Pepper box
مخترع الكستراتور	Franzvon hrutsxhka
عسل يكدست	monoflor
عسل مخلوط	polyflor
پروانه كله مرده	Acherontia atrops

با تشکر از سایت زنبور عسل ایران

 

نکات

۱- در قرآن كريم يك سوره به نام زنبور عسل آمده ودر دو آيه اشاره ي مستقيم به آن شده است  .

2 - علت اصلی رطوبت داخل کندو درزمستان ، مصرف عسل است.

3 - مصرف یک کیلو گرم عسل ،یک لیتر آب تولید می کند .

4 - بعد از عسل ، موم مهم ترین فرآورده ی زنبور عسل به شمار می آید .

5 - مهم ترین غذایی که زنبور برای رشد به آن نیاز دارد گرده است .

6 - قطر دانه های گرده حدود 5/2 تا 350 میکرون است .

7 - مقدار مصرف گرده ی یک کلونی در سال ، حدود 25 تا 35 کیلوگرم است .

8 - به طورمعمول زنبورهایی که به جمع آوری گرده مشغول هستند گاهی شهد نیز جمع آوری می کنند ؛ ولی عکس این حالت دیده نمی شود .

9- ذخیره کردن گرده ی گل فقط  درحجره های کارگر صورت می گیرد ؛ ولی در مورد عسل این طور نیست .

10- در سبد گرده ممکن است چند نوع گرده مشاهده شود ؛ ولی درعسل دان فقط یک نوع عسل است .

11- گران ترین عسل جهان عسلی است که در سواحل دریای سیاه ترکیه تولید می شود و  هر کیلو حدود 250 دلار به فروش می رسد .

12- ﮊله ی رویال موجود در حجره های کارگر مرغوبیت کمتری نسبت به ﮊله ی رویال حجره های ملکه دارد .

13- عسل تنها ماده غذايی است که در ارزیابی كيفي و استانداردهای آن ، آزمایش میکروبی وجود ندارد .

14 - قاره ی آفریقا رکورد دار تولید موم در جهان است .

15- کانـادا بـا تولید میانگین 55 کیلو عسـل به ازای هـر کنـدو در سـال ، در این زمینه رکورد داراست .

16- میانگین تولید عسل به ازای هر کندو در ایران 10کیلو است  و در جهان8 کیلو می باشد .

17- ایران از نظر تولید عسل در مقام یازدهم و از نظر تعداد کندو در مقام نهم جهانی قرار دارد .

18- زنبور، نوزادان را در دمای 5/33 درجه ی سانتی گراد در داخل کندو پرورش می دهد .

19 - ازحرارت  34-39 درجه ی سانتی گراد جهت سرد کردن کندو اقدام می شودو در زمان تهویه ی کندو،آب زیادی توسط كارگران  به داخل کندو وارد می شود .

20 - بهترین دما برای فعالیت زنبور، دمای بین 16-32 درجه ی سانتی گراد است .

21 - فعالیت زنبور در دمای 10 درجه ی سانتی گراد شروع می شود .

22 - زنبور در حرارت کمتراز 8 درجه فعالیتی از خود نشان نمی دهد .

23 -  قدرت درک تغییر درجه حرارت در زنبور10 برابر انسان است .(این قدرت در انسان 2 درجه سانتيگراد است .)

24 - آنتن در زنبور کارگر عمدتاً به منظور یافتن گل و در ملکه برای درک وضع تخم ریزی مورد استفاده قرار می گیرد .

25 - زنبور عسل  16 زوج کروموزوم دارد  .

26 - در نهمین روز پس از تخم ریزی ،پنجمین و آخرین پوست اندازی دوران لاروی صورت می گیرد . در این مرحله سینه و شکم به طور کامل نمایان است .

27- لارو زنبور عسل در غذاي خود غوطه ور است ؛ بنابر اين تا پايان دوره ي لاروي كه انتهاي روده به مخرج وصل مي شود مدفوع نمي كند .

28- میزان تخم ریزی ملکه در روز، حداکثر حدود 3000 تخم است ، که این میزان هم وزن خود ملکه است و علت آن تغذیه ی منحصربه فرد ملکه است . این موضوع در جهان جانوران یک رکورد محسوب می شود .

29 - تخم درون حجره ی ملکه با تخم درون حجره های کارگر فرقی ندارد .

30 - ملکه در هفتمین روز خروج از حجره برای جفت گیری آماده می شود .

31 - مدت زمان جفت گیری حدود 10 تا 30 دقیقه است .

32 - تخم ریزی ملکه 2 یا 3 روز بعد از جفت گیری شروع می شود و حداکثر این زمان یازده روز است.

33 - جفت گیری ملکه فقط برای یک بار در طول عمر صورت می گیرد و اسپرم دریافتی تا حدود 6 سال در کیسه ی اسپرم ملکه به صورت سالم و نیمه فعال باقی می ماند . این موضوع یکی از شگفتی های زندگی زنبور عسل و از موارد استثنایی حیات جانوران است .

34-   در زنبور عسل ، متابولیسم دوران لاروی به گونه ای است که دفع مدفوع وجود ندارد .

35 - دو ملكه ي خواهر نمی توانند با هم ، همزیستی کنند ؛ ولی ملكه هاي مادر و دختر براي مدتي می توانند .

36 - فرق لارو ملکه و لارو کارگر در مصرف ﮊله ی رویال و تغذیه ی آنهاست .

37 - کندو باید حداقل 15 تا 20 سانتی متر از زمین فاصله داشته باشد تا اولاً رطوبت را از زمین نگیرد و ثانیاً با آمدن برف ، دریچه ی پرواز بسته نشود . برای جلوگیری از ورود آب باران به داخل کندو ، کندو باید کمی به سمت جلو مایل باشد .

38 - در موقع قرار دادن بچه کندو به داخل کندو، درصورت امکان حداقل یک قاب لارو ، درون کندو قرار دهید .

39 - ارتفاع دریچه ی پرواز 7 میلی متر است .

40 - زنبور نر فاقد نیش ، سبد گرده ، غدد مولد موم و خرطوم کامل است . جثه ی زنبور نر نسبت به زنبورهای کارگر ، بزرگتر است .

41- پرواز آشنایی  با محیط  از سن یک هفتگی پس از خارج شدن از حجره شروع می شود .

42- حـجره هـای شـان ها بر حسب اندازه به دو گروه  کارگری و نـر تقسیم می شود . ملکه بـا اندازه گیری اختلاف  5/1 میلی متری بین آنها انتخاب می کند که تخم نر بگذارد یا کارگر .

43 - زنبور ملکه ، شکمی بلند وکشیده دارد . بال های آن نسبت به شکم کوتاه است و فاقد غدد مولد موم وسبد گرده می باشد .

44 - زنبور در شب پرواز نمی کند و مانند مورچه حرکت می کند .

45 - زنبور عسل برای نیش زدن نیاز دارد شکم خود را 90 درجه بچرخاند . بنا بر اين زنبورهاي بچه كندو و زنبور برگشتي از مزرعه بدليل پر بودن شكم اين امكان را ندارند .

46 - در انتخاب محل کندوی جدید (بچه کندو) نوعی سیستم رای گیری در کلونی حاکم است ؛ بدین معنی که محل هایی که بیشترین رقص در مورد آنها صورت می گیرد ، انتخاب می شوند .

47 - ملکه هیچ موقع از نیش خود به جز در مقابله با رقبا استفاده نمی کند ؛ زیرا هم شکم او  پر است و هم نیاز نیست در جایی که کارگران هستند از نیش خود استفاده کند . بعلاوه کلونی با وجود ملکه برپاست ودر صورت اضطرار، اگر از نیش خود استفاده کند ، به دلیل نداشتن خارهای وارونه روی نیش نخواهد مرد .

48 - ملکه تنها عضوی از کلونی است که در کندو دفع مدفوع دارد . این مدفوع بلافاصله توسط پرستاران به خارج کندو منتقل می شود . این موضوع رابطه ی تنگاتنگی با امنیت کلونی دارد . زنبور نر و کارگر مدفوع خود را خارج از کندو دفع می کنند . این دو زنبور حتی قادرند در زمستان یا در شرایط بد اقلیمی ، مدفوع خود را تا 6 ماه نگه دارند .

49 - در زمان تکثیر کلونی ، علایم و نشانه های مسیر برگشتی به کندوی مادر ، درعرض چند دقیقه از حافظه ی زنبورهای همراه بچه کندو پاک شده ، علایم مکان جدید جایگزین می گردد.

50 - دو مشکل بزرگ صنعت زنبورداری در سطح جهان ، یکی بچه کندو و دیگری زمستان گذرانی در مناطقی غیر از استوا ست .

تبلیغات کتاب

ادامه مطلب زیر هیچ ربطی به کتاب و تبلیغات ندارد .

ادامه نوشته

اخبار و مسایل زنبورداری

جِنتِر یا یَنِتر

جناب آقای یدا... مسافر ادعای اختراع دستگاهی به نام جنتر است ولی این دستگاه ابتدا در آلمان اختراع شده است و نام اصلی آن یَنتِر است که ایشان ادعای اختراع آن را دارد که باید بداند این دستگاه در ابتدا در آلمان اختراع شده و همین شکل دستگاه در کتاب دکتر نعمت ا.. شهرستانی ( زنبورعسل و پرورش آن چاپ 12)در صفحه 328 با شکلی که در تبلیغات شرکت زرین ترنج مجله زنبورداری است مطابقت داردپس می توان گفت این کپی برداری محز است حالا چرا جلوگیری نشده خود سوال است!

 

جازدن خلیلیان به جای مخترع اصلی

جناب بهنام خلیلیان چندی پیش در مجله شماره هشتم زنبورداری ، خود را معرفی کرد که مخترع شان های پلاستیکی است و اختراع خود را در این مجله به جامعه زنبورداری به نمایش گذاشت

در مجله شماره دهم زنبورداری ید ا... مسافر داد نامه ای اعلام نشان داد که طی آن آقای خلیلیان از آقای مسافر شکایت کرده بود که چرا ایشان نقص حقوق مخترع را انجام می دهند .دادگاه پس از تحقیقاتی متوجه می شود که آقای مسافر درست فرموده اند و شان پلاستیکی اولین بار توسط شرکت آمریکایی به نام پیرکو در سال 1952 م اختراع شده است در اینجا ثابت شد که مخترع اصلی این شان آقای خلیلیان نبوده است

 

زنبورها خانه نشین می شوند

شرکت فیلیپس با دادن ارائه ای طرحی به نام (کندو ی عسل شهری) توانست کاری کند که همه مردم دارای یک کندوی خانگی شوند این کندو روی شیشه ساختمان منزل نصب میشود و سوراخی دارد که به پشت شیشه منتهی می شود و داخل آن کلنی وجود دارد همراه با شان زنبور و عسل در زیر این دستگاه طنابی است که با کشیدن آن دود غلیظی بیرون می آید که زنبور هارا به رفتن بین قاب ها تحریک می کند در آخر درب کندو را باز کرده و یک قاب حاوی عسل بر میداریم

 

بازار یابی

زنبورعسل علاوه بر محصولاتش از راه دیگر هم می توان در آمد هایی کسب کرد مثل تولید و پرورش ملکه،فروش کلنی،آج موم،فروش یا ساخت ابزار زنبورداری،گذاشتن کلاس برای زنبورداران تازه کار و ...در اینجا ما شما را با روش های بسته بندی ، تبلیغات و با زار یابی با شما صحبت میکنیم .

بسته بندی عسل

عسل را میتوان به صورت عمده یا خرده به فروش رسانید شرکت تعاونی ها ، اتحادیه ها ، فروشگاه های بزرگ ، کارخانه های بسته بندی عسل ازجمله جاهایی است که زنبور دار میتوانید عسل خود را به صورت عمده به فروش رسانید .عسل به علت دارا بودن خاصیت اسیدی در ظرف های آهنی ایجاد سوراخ می کند برای همین بهتر است در حلب های استیل یا عسل را در دبه های پلاستیکی ریخت .می توان برچسب هایی ساخت و تبلیغ کرد بر روی برچسب اطلاعاتی چون نام زنبوردار یا اسم شرکت زنبورداری وی را نوشت و تبلیغات خود را کرد اگر بخواهیم به صورت خرده بفروشیم ظرف های مخصوص می توان خرید یا ظرف های تبلیغاتی زیبایی که جلب مشتری را افزایش می دهد استفاده کرد

بر روی ظرف باید میزان وزن ، قیمت،تاریخ تولید،بهترین زمان مصرف و...را نوشت واگر نکته ای پسندیده است می توان نوشت .

بسته بندی ژله رویال

ژله از روش تولید ملکه می توان بدست آورد به طوری که بعد از بسته شدن درب هجره تخم ملکه سر هجره را زده و بعد از انداختی لارو به بیرون باقی ژله ها را برداشت می کنیم . به علت اینکه به سرعت خراب میشود باید باعسل به نسبت 1به4مخلوط کرد ودر ظرف های خوب و محکم پلمپ شود و برچسب هایش تمامی ویژگی های بر چسب عسل را دارا باشد

ملکه

ملکه جفت خورده و آماده فروش را باید با تعدادی زنبور کارگر در قفسه مخصوص نگهداری کرد تا زنبوران ملکه را تغذیه کنند کنار توری پنجره میزانی عسل ریخته و یک دستمال کاغذی را به صورت نواری تا کرده و خیس میکنیم و آن طرف توری می گذاریم .جدیداً قفسه هایی در آمده که جای مخصوص غذا گذاشته شده است که در آن خمیر شکر ریخته ولی دست مال خیس برای آب لازم است .میتوان پشت قفسه یا کنار آن تبلیغ پرورشگاه را کرد البته باید چندی قبل با تبلیغاتی ،تولیدی ملکه خود را نشان داد تا در زمان اتمام تولیدی مشتری وجود داشته باشد

 

انواع عسل باموم (عسل شانه) و بسته بندی آن

عسل با موم از نظر اقتصادی با صرفه تر از عسل خالص است ولی مشکلات    مخصوص به خود را دارا است .شکسته شدن شان ها ، چکه کردن عسل ، رس کردن که نمی توان به حالت اولیه برگرداند از جمله مشکلاتی است در عسل باموم وجود دارد . راه هایی وجود دارد تا عسل با موم را بسته بندی کرد وبدون هیچ مشکلی در بازار به عرضه رسانید

عسل با موم قاب بزرگ:این جا باید همان قاب های کامل کندو را در پلاستیکی اندازه و درب آن را با دستگاه های مخصوص که داغ است و درب کیسه را پلمپ می نماید پلمپ نماییم (این دستگاه در فروشگاه ها و بعضی ابزار فروشه ها به فروش می رسد) و بعد باید جعبه ای به ابعاد خود قاب آماده و قاب را داخل آن کنیم و مجرایی بزرگ که روی آن با طلق پوشیده باشد ایجاد کرده تا مشتری آن را کامل ببیند و در صورت امکان روی جعبه تبلیغات چاپ یا کلیشه زنی شود در صورتی که امکان این کار نیست باید با برچسب این کار را کرد .وهمیشه باید به همان صورتی که در کندو قاب را می گذاریم باید در کنار هم قاب ها را چیند و در دمای حدود 35 درجه قرار گذاشت تا شکرک نزند .ولی باز هم ممکن است که مشتری به اندازه یک قاب بزرگ برای خرید نیاز نداشته باشد برای همین باید به صورت بعدی عمل کرد

عسل با موم با قاب کوچک:قاب هایی وجود دارد که در اصطلاح نیم قاب گفته می شود که در طبقه ای در اصطلاح نیم طبق گفته می شود قرار می گیرند .که عسل با موم همان را می توان بسته بندی کرد و وارد بازار کرد .ولی باز هم ممکن است که مشکلات مخصوص به خود را داشته باشد برای همین از عسل های باموم تکه ای استفاده می کنیم

عسل با موم تکه ای:در این جا می توان عسل های باموم قاب را در ابعاد گوناگون بریده و بسته بندی کرد بعضی قاب های مخصوص وجود دارد که در داخل آن در ابعادی یکنواخت شبکه بندی شده و بعد از موم دوزی کردن قاب آن را در کندو گذاشته و بعد از تولید عسل آن را برداشته و با چاقو دور موم ها را بریده تا بیرون آید بسته بندی آن به طوری است که موم ها را در ظرف های مخصوص ریخته ودرب آن را می بندیم و برچسب گذاری می کنیم

عسل با موم غوطه ور:در اینجا می توان بعد از بریدن عسل های با موم آن ها را در ظرف هایی گذاشته و روی آن هارا به مقدار دل خواه عسل ریخته و به طوری که موم در عسل غوطه ور شود

بسته بندی بره موم

اصولاً بره موم را در زمستان با استفاده از یک کارد از دیواره و کناره قاب ها جدا می کنیم بره موم هارا میتوان به صورت قرص هایی در آورد و در یک بسته پلاستیک کوچک گذاشته و درب آن را پلمپ کرده وبرچسب گذاری میکنیم . هر100 گرم بره موم 4000تومان است

بسته بندی گرده

بعد از برداشت گرده از تله گرده گرده ها را در ظرف هایی فلزی نگهداری میکنیم بعد از آن برای ارسال به بازار از ظرف های شیشه ای استفاده میکنیم و مقداری گرده در داخل آن ریخته و درب آن را محکم می بندیم و برچسب گذاری میکنیم قیمت هر کیلو گرده از 12000تومان بوده تا 60000تومان

زهر

دستگاه های مخصوصی در ایران ساخته شده که با آن می توان زهر گرفت ولی زهر را باید به آزمایشگاه تحویل داد تا به روش درست آن را خشک کنند و آن را در سطح شیشه بتراشند وبعد آن را می توان به کارخانه های دارو سازی داد دستگاه های زهر گیر ایرانی عبارت انداز 1-دستگاه زهر گیر ارومیه   2-دستگاه زهر گیر مرکزموسسه تحقیقات علوم دامی کشور

فروش کلنی

در زمان بهار زمانی که بچه کندو گرفته شد باید تا اسفند آن را تقویت کرد تا به فروش رسد و منظور از تقویت کردن آن این است که عاری از هر بیماری با داروهای پیشگیری و اگر بر اثر خشکسالی بیابان کم گل شد با محلول های قندی تقویت کرد قیمت کلنی در خشکسالی سال1390به 45000 تومان رسید و در سال 1391 به علت خروج غول خشکسالی قیمت تا 200000تومان رسید .

مغازه

اگر زنبورداری پر در آمد بود صرفه استفاده از یک مغازه پیش می آید یا اگر دارای یک مغازه حتی کوچک باشد می توان در آن عسل فروشی یا به کل محصولات زنبور عسل را در مغازه به فروش رسانیم و مغازه را با نام شرکت زنبورداری یا نام خود را روی تابلوای ساده بنویسیم مثل زنبورداری .... یا مرکز تولید و پرورش زنبورعسل ....و می توانیم علاوه بر محصولات زنبور عسل ابزار یا وسایل زنبورداری حتی دارو جات زنبورداری را بفروشیم . در کشور های خارجی عسل فروشی های زیادی با تزئینات

 زیبایی وجود دارد .

در آمد های زنبورداری

زنبورعسل علاوه بر محصولاتش از راه دیگر هم می توان در آمد هایی کسب کرد مثل تولید و پرورش ملکه،فروش کلنی،آج موم،فروش یا ساخت ابزار زنبورداری،گذاشتن کلاس برای زنبورداران تازه کار و ...در اینجا ما شما را با روش های بسته بندی ، تبلیغات و با زار یابی با شما صحبت میکنیم .

بسته بندی عسل

عسل را میتوان به صورت عمده یا خرده به فروش رسانید شرکت تعاونی ها ، اتحادیه ها ، فروشگاه های بزرگ ، کارخانه های بسته بندی عسل ازجمله جاهایی است که زنبور دار میتوانید عسل خود را به صورت عمده به فروش رسانید .عسل به علت دارا بودن خاصیت اسیدی در ظرف های آهنی ایجاد سوراخ می کند برای همین بهتر است در حلب های استیل یا عسل را در دبه های پلاستیکی ریخت .می توان برچسب هایی ساخت و تبلیغ کرد بر روی برچسب اطلاعاتی چون نام زنبوردار یا اسم شرکت زنبورداری وی را نوشت و تبلیغات خود را کرد اگر بخواهیم به صورت خرده بفروشیم ظرف های مخصوص می توان خرید یا ظرف های تبلیغاتی زیبایی که جلب مشتری را افزایش می دهد استفاده کرد

بر روی ظرف باید میزان وزن ، قیمت،تاریخ تولید،بهترین زمان مصرف و...را نوشت واگر نکته ای پسندیده است می توان نوشت .

بسته بندی ژله رویال

ژله از روش تولید ملکه می توان بدست آورد به طوری که بعد از بسته شدن درب هجره تخم ملکه سر هجره را زده و بعد از انداختی لارو به بیرون باقی ژله ها را برداشت می کنیم . به علت اینکه به سرعت خراب میشود باید باعسل به نسبت 1به4مخلوط کرد ودر ظرف های خوب و محکم پلمپ شود و برچسب هایش تمامی ویژگی های بر چسب عسل را دارا باشد

ملکه

ملکه جفت خورده و آماده فروش را باید با تعدادی زنبور کارگر در قفسه مخصوص نگهداری کرد تا زنبوران ملکه را تغذیه کنند کنار توری پنجره میزانی عسل ریخته و یک دستمال کاغذی را به صورت نواری تا کرده و خیس میکنیم و آن طرف توری می گذاریم .جدیداً قفسه هایی در آمده که جای مخصوص غذا گذاشته شده است که در آن خمیر شکر ریخته ولی دست مال خیس برای آب لازم است .میتوان پشت قفسه یا کنار آن تبلیغ پرورشگاه را کرد البته باید چندی قبل با تبلیغاتی ،تولیدی ملکه خود را نشان داد تا در زمان اتمام تولیدی مشتری وجود داشته باشد

 

انواع عسل باموم (عسل شانه) و بسته بندی آن

عسل با موم از نظر اقتصادی با صرفه تر از عسل خالص است ولی مشکلات    مخصوص به خود را دارا است .شکسته شدن شان ها ، چکه کردن عسل ، رس کردن که نمی توان به حالت اولیه برگرداند از جمله مشکلاتی است در عسل باموم وجود دارد . راه هایی وجود دارد تا عسل با موم را بسته بندی کرد وبدون هیچ مشکلی در بازار به عرضه رسانید

عسل با موم قاب بزرگ:این جا باید همان قاب های کامل کندو را در پلاستیکی اندازه و درب آن را با دستگاه های مخصوص که داغ است و درب کیسه را پلمپ می نماید پلمپ نماییم (این دستگاه در فروشگاه ها و بعضی ابزار فروشه ها به فروش می رسد) و بعد باید جعبه ای به ابعاد خود قاب آماده و قاب را داخل آن کنیم و مجرایی بزرگ که روی آن با طلق پوشیده باشد ایجاد کرده تا مشتری آن را کامل ببیند و در صورت امکان روی جعبه تبلیغات چاپ یا کلیشه زنی شود در صورتی که امکان این کار نیست باید با برچسب این کار را کرد .وهمیشه باید به همان صورتی که در کندو قاب را می گذاریم باید در کنار هم قاب ها را چیند و در دمای حدود 35 درجه قرار گذاشت تا شکرک نزند .ولی باز هم ممکن است که مشتری به اندازه یک قاب بزرگ برای خرید نیاز نداشته باشد برای همین باید به صورت بعدی عمل کرد

عسل با موم با قاب کوچک:قاب هایی وجود دارد که در اصطلاح نیم قاب گفته می شود که در طبقه ای در اصطلاح نیم طبق گفته می شود قرار می گیرند .که عسل با موم همان را می توان بسته بندی کرد و وارد بازار کرد .ولی باز هم ممکن است که مشکلات مخصوص به خود را داشته باشد برای همین از عسل های باموم تکه ای استفاده می کنیم

عسل با موم تکه ای:در این جا می توان عسل های باموم قاب را در ابعاد گوناگون بریده و بسته بندی کرد بعضی قاب های مخصوص وجود دارد که در داخل آن در ابعادی یکنواخت شبکه بندی شده و بعد از موم دوزی کردن قاب آن را در کندو گذاشته و بعد از تولید عسل آن را برداشته و با چاقو دور موم ها را بریده تا بیرون آید بسته بندی آن به طوری است که موم ها را در ظرف های مخصوص ریخته ودرب آن را می بندیم و برچسب گذاری می کنیم

عسل با موم غوطه ور:در اینجا می توان بعد از بریدن عسل های با موم آن ها را در ظرف هایی گذاشته و روی آن هارا به مقدار دل خواه عسل ریخته و به طوری که موم در عسل غوطه ور شود

بسته بندی بره موم

اصولاً بره موم را در زمستان با استفاده از یک کارد از دیواره و کناره قاب ها جدا می کنیم بره موم هارا میتوان به صورت قرص هایی در آورد و در یک بسته پلاستیک کوچک گذاشته و درب آن را پلمپ کرده وبرچسب گذاری میکنیم . هر100 گرم بره موم 4000تومان است

بسته بندی گرده

بعد از برداشت گرده از تله گرده گرده ها را در ظرف هایی فلزی نگهداری میکنیم بعد از آن برای ارسال به بازار از ظرف های شیشه ای استفاده میکنیم و مقداری گرده در داخل آن ریخته و درب آن را محکم می بندیم و برچسب گذاری میکنیم قیمت هر کیلو گرده از 12000تومان بوده تا 60000تومان

زهر

دستگاه های مخصوصی در ایران ساخته شده که با آن می توان زهر گرفت ولی زهر را باید به آزمایشگاه تحویل داد تا به روش درست آن را خشک کنند و آن را در سطح شیشه بتراشند وبعد آن را می توان به کارخانه های دارو سازی داد دستگاه های زهر گیر ایرانی عبارت انداز 1-دستگاه زهر گیر ارومیه   2-دستگاه زهر گیر مرکزموسسه تحقیقات علوم دامی کشور

فروش کلنی

در زمان بهار زمانی که بچه کندو گرفته شد باید تا اسفند آن را تقویت کرد تا به فروش رسد و منظور از تقویت کردن آن این است که عاری از هر بیماری با داروهای پیشگیری و اگر بر اثر خشکسالی بیابان کم گل شد با محلول های قندی تقویت کرد قیمت کلنی در خشکسالی سال1390به 45000 تومان رسید و در سال 1391 به علت خروج غول خشکسالی قیمت تا 200000تومان رسید .

مغازه

اگر زنبورداری پر در آمد بود صرفه استفاده از یک مغازه پیش می آید یا اگر دارای یک مغازه حتی کوچک باشد می توان در آن عسل فروشی یا به کل محصولات زنبور عسل را در مغازه به فروش رسانیم و مغازه را با نام شرکت زنبورداری یا نام خود را روی تابلوای ساده بنویسیم مثل زنبورداری .... یا مرکز تولید و پرورش زنبورعسل ....و می توانیم علاوه بر محصولات زنبور عسل ابزار یا وسایل زنبورداری حتی دارو جات زنبورداری را بفروشیم . در کشور های خارجی عسل فروشی های زیادی با تزئینات

 زیبایی وجود دارد .

بیماری های زنبور عسل

 

 5-2- بیماری اکاریوز

 

عامل این بیماریمایت اکاراپیس وودی میباشد که در سال1921 تحت عنوان تارسو نمویس وودی مطرح شد ولی بعدها به نام اکاراپیس وودی تغیر یافت.این مایت در تراشه های بزرگ(مجاری تنفسی)زنبور عسل خصوصا در مجاری تنفسی و پیش سینهای ان زندگی می کند.اندازه مایت نر 100*60 میکرون بوده و واجد 3پلاک پشتی است و اندازه مایت ماده 100-75*180-125 میکرون بوده و دارای 5 پلاک پشتی است.                                                                                                                                   

                                                                                                                                               

زیست شناسی و راه انتشار مایت:

 

اکاراپیس وودی چرخه زندگی خود را در داخل مجاری تنفسی پیش سینه ای زنبور عسل کامل می کند.تمام مراحل زندگی این مایت یعنی تخم و لارو و شفیره و بلوغ را میتورا در تراشه مشاهده کرد.ظاهرا این مایت در سرتا سر سال فعالیت می نماید و در الودگی های شدید حتی در کیسه های هوایی سر زنبور نیز مشاهده شده است.مایت ماده تخمهای خود را در تراشه های زنبور میگزارد و لارو6-3روز بعد از تخم خارج می شود.این مایت های جوان توسط ضمائم دهانی از همولنف زنبور استفاده می کند و این عمل موجب وارد امدن جراحاتی به بافتهای تراشه و تیره شدن انها میگردد.مایت ماده تخمگذار تراشه زنبور را برای تکثیر ترک کرده و به بالای موهای سینه ای زنبور میرود و در صورت تماس با زنبور دیگر کار انتقال به زنبور سالم انجام میشود.در این هنگام از تریق منفذ تانفسی وارد لوله تنفسی زنبورمیزبان شده و پس از 4-3 روز7-5تخم میگزارد.طول زمان تکامل تا مرحله بلوغ برای مایت ماده 14-12روز و برای مایت نر12-10 روز می باشد.عموما زنبوران کمتر از 9 روز شرایط الودگی به این مایت را دارند.حساسیت فردی به الودگی از اولین روز زندگی کاهش مییابد وعلت ان دقیقا مشخص نیست.بعضی ها اعتقاد دارند که که این امر به این دلیل است که با بالا رفتن سن موهای زنبور عسل که در اطراف منفذ تنفسی ان قرار دارد سخت شده و در نتیجه در راه ورودی مایت به داخل منفذ تنفسی اشکال ایجاد میشود.دو گونه دیگر اکاراپیس در زنبور عسل ممکن است مشاهده شود که اینها عموما مایتهایی هستند که در تمام زندکی خود را بر روی سطح خارجی بدن زنبور ها میگذرانند.اما از نظر ریخت شناسی تقریبا شبیه به اکاراپسی وودی هستند که تحت عنوان اکاراپیس اکسترنوس(در محل اتصال سر به سینه)واکاراپیس دورسالیس(در پشت زنبور)می باشند.                                                                        

پيشگيري و درمان :

1- از كلني هاي مقاوم به بيماري اقدام به پرورش ملكه شود . و از آن ملكه ها , در ساير كلني ها استفاده شود .

2-  از مجاورت با كلني هاي آلوده , پرهيز شود  براي درمان اين آلودگي امروزه از داروهايي با منشاء گياهي از جمله تيمول , منتول , اسيد فرميك و روغنهاي گياهي استفاده ميشود , كه هم براي زنبور كم ضرر است و هم اثر سوء بر محيط زيست ندارد . در منابع آمده است كه , مخلوط روغنهاي گياهي مثل روغن اكاليپتوس و شكر براي درمان اين بيماري , استفاده شده است .استفاده از تيمول در درجه حرارت بالاي 15 و به مقدار 25 -50گرم  توصيه شده است. مقدار 25 گرم در آزمايشات اوليه , پاسخ بهتري داده است.

5-3-جرب تروپيلا

 

تروپيلا جرب یا مایت جلدي زنبور عسل است، درست قبل از بسته شدن درب حجره وارد حجرات شفيره شده، در آنجا شروع به توليد مثل كرده و از همولنف تغذيه می نماید. يك دوره كوتاه بر روي زنبوران بالغ زندگی میکند و بعد از مدت كوتاهي باعث از بين رفتن كلني مي شود.

اپيدميولوژي:

اين جرب اولين بار در فيليپين توسط دلفينادو و بيكر (1961) بر روي آپيس ملي فرا شناسايي و توصيف شد. بعداً بر روي ساير گونه هاي آپيس ديده شد. در هندوستان اين جرب باعث تلفات 50% شفيره هاي زنبور عسل شده است كه اين وضعيت در فيليپين نيز مشاهده شده است. در ديگر كشورهائيكه آپيس ملي فرا بومي است، تروپيلا كلارا به عنوان يك آفت جدي كه كنترل آن ضروري است مطرح مي باشد.

سبب شناسي:

جنس تروپيلا متعلق به خانواده لالاپيده است كه شامل دو گونه، تروپيلا كلارا و تروپيلا كونيگروم است. گونه كونيگروم مختص آپيس دورساتا است و در سريلانكا ديده مي شود.

سيكل زندگي:

شيوه زندگي اين جرب خيلي شبيه واروا است ولي دوره بلوغ كوتاه) يك هفته (دارد. تروپيلا در داخل حجره شفيره با سوراخ كردن پوست و خوردن همولنف زندگي مي كند. در هر سلول يا حجره مومی، اندکی قبل از بسته شدن سر حجره، يك و گاهي تعدادي جرب ماده (تا 12 جرب) وارد مي شوند. هر جرب يك تا چهار تخم بر روي لارو بالغ یا شفیره مي گذارد. اين انگل همانند واروا سلول هاي نر را ترجيح مي دهد. نوزادان جرب معمولاً شامل يك نر و چند ماده هستند كه با تغذيه از شفيره خسارت زيادي را به آن وارد مي آورند. بعد از يك هفته ، جرب هاي بالغ و ماده تخمگذار، به همراه زنبور تازه متولد شده، از حجره خارج و به دنبال ميزبان جديد می روند. دوره بلوغ و اقامت كوتاه بر روي زنبوران بالغ باعث تكثير سريع آن شده به طوريكه سرعت تكثير تروپيلا را 25 برابر واروا ذكر كرده اند. زمانيكه دو جرب (تروپيلا، واروا) يك كلني را آلوده نمايند، تروپيلا از واروا پيشي مي گيرد. اگر دو جرب وارد يك سلول شوند، فقط نسل تروپيلا باقي خواهد ماند. دوره انگلي بر روي زنبوران بالغ در شناخت زندگی جرب مهم است، این دوره 2-1 روز است. برخی معتقدند که تروپيلا نمي تواند بدن زنبوران بالغ را سوراخ كند. جرب بارور شده اگر بعد از دو روز موفق به تخم گذاري نشود تلف خواهد شد. تحقيقات اخير نشان داده كه اين دوره مي تواند 10-5 روز به طول انجامد. معمولاً 50% لاروهايي كه به تروپيلا آلوده مي شوند زنده نمي مانند،در اثر انجام عمليات بهداشتي سرپوش حجرات توسط زنبوران كارگر سوراخ شده يا برداشته مي شود، تا شفيره هاي آلوده را از حجره خارج نمايند، كه قابل رؤيت است، در نتيجه چهره ی قابِ آلوده از نظر فرم تخم گذاری نامنظم می شود، كه در اثر خارج نمودن شفيره هاي آلوده توسط زنبورانِ كارگر مي باشد. شفيره هاي تلف شده در داخل حجرات، متورم و برآمده جلب نظر مي كنند. خيلي از زنبوران بد شكل شده، داراي اندام غير طبيعي، بالهاي ريش ريش و بدون پا يا معيوب خواهند بود. برخي از زنبوران مبتلا جلوي دريچه پرواز در حال حركت هستند. تروپيلا با آويزان شدن به زنبوران، مي تواند زنبوران ديگر را آلوده كند. برخي از زنبوران آلوده ی فراري جرب ها را به محل جديد منتقل مي كنند. تروپيلا در درجه اول انگل شفيره زنبور عسل است و احتمال مي رود كه از خون زنبور بالغ نيز تغذیه کند. اين انگل ها در شفيره هاي كارگر و نر توليد مثل مي نمايد اگر چه شفيره هاي نر را ترجيح مي دهد (به ميزان سه برابر. (.ميزان آلودگي در شفيره هاي نر و شفيره هاي كارگر به ميزان 90% مي رسد. زمانيكه دو سوم شفيره ها سرپوشيده مي شوند، حدود 4-1 ماده بارور وارد شفيره مي شود. برخي از محققين پنج مرحله در رشد بدن يا اندازه جرب هاي ماده تشخيص داده اند كه با نحوه ی تغذيه بستگي دارد و قبل از تخمگذاري رخ مي دهد. اولين تخم 50 ساعت بعد از بسته شدن درب سلول گذاشته مي شد و تا 110 ساعت باقی تخمها گذاشته مي شوند. بر اساس نظر كيت پراست (1984) ميانگين زمان براي دوره تخم 1.05 روز، براي لارو 1.85 روز، براي پیش شفیره(پروتونمف) 0.11 روز و براي شفیره (دوتونمف) 3.75 روز مي باشد. با استفاده از اين مراحل اولين جرب 18 روز بعد از تخمگذاري زنبور عسل در حجره مومي، بر روي شفيره ظاهر مي شود. ويوك (1987) كه در افغانستان تحقيق كرده، ظهور اولين جرب را 16 روز بعد از تخمگذاري زنبور اعلام نموده. نسبت نر ها و ماده هاي توليد شده مساوي هستند. هنگام خروج يا تولد زنبور، وقتي درب حجره برداشته مي شود، جرب هاي بالغ به همراه زنبور خارج مي شوند. جرب هايي كه هنوز بالغ نشده اند و جرب هاي نر باقيمانده، زنده نخواهند ماند. جرب هاي بالغ ماده بر روي زنبوران بالغ بيش از 1.4 روز نمي توانند به سر ببرند. بر اساس نظر محققين بيش از 50% جرب هاي ماده دو دوره توليد مثل دارند. در تايلند گزارش شده كه 27% ماده هاي وارد شده به حجرات زنبور، نمي توانند توليد مثل كنند و 2% از آنها فقط توليد تخم هايي مي نمايند كه تبديل به جرب نر مي شوند . ويوك در سال 1987 دريافت كه 18% جرب هاي ماده نمي توانند توليد مثل كنند. حدود 64% ماده ها يك نسل و 33% دو نسل توليد مي كنند (ريتر و اشنايدر 1986. (

گسترش و انتقال:

جرب ماده بالغ عامل ايجاد و گسترش آلودگي مي باشد. تعدادي از جرب هاي ماده در كلني با سرعت زياد و به صورت آزاد در روي قابها در حال حركت مي باشند. برخي به بدن زنبوران بالغ، اغلب در منطقه بين سينه و شكم، چسبيده هستند. بر اساس نظر جانگ و همكاران (1982) اين جرب از همولنف زنبوران بالغ نيز تغذيه مي كنند كه اين نظر مخالف نظر ريتر و اشنايدر (1986 ) مي باشد. بقاي مایت بر روي زنبوران كارگر كه از طريق انكوباتور 35 درجه با 60% رطوبت اندازه گیری شده، حداكثر 3 روز است (ريندر و همكاران 1994 و كيت پراست 1984). بدون غذا مقاومت جرب دو روز است (اگر اوايل 1988 و كويينگر و مظفر 1988 ) . زمان زنده ماندن جرب به وجود زنبوران بالغ بستگي ندارد كه بحث عدم تغذيه از اين زنبوران را مطرح مي نمايد. طريق اصلي گسترش جرب بين كندوها، گريز(فرار) كلني ، گرايش(تمایل به ورود به کندوی دیگر) كلني و غارت ساير كندوها مي باشد.

تشخيص:

اولين علامت آلودگي به تروپيلا کلارا ، رؤيت جرب به طول يك ميلي متر و به رنگ قهوه اي قرمز بر روي زنبوران بالغ است. تروپيلا كونيگروم اندكي كوچكتر و 0.7 ميلي متر است هر دو گونه ی تروپيلا به سادگي و به وسيله ذره بين از واروا قابل تفكيك است. بدن واروا پهن و حركت آن آهسته است ولي بدن تروپيلا كشيده و دارای پوششِ شبيه سپر است. حركت جرب تروپيلا سريع است. ديدن اشكال غير طبيعي، نارس و تلف شده ي شفيره در كندو و وجود زنبوران بالغ با پاهاي تغيير شكل يافته، مخصوصاً حضور جرب ها به رنگ قهوه اي متمايل به قرمز بر روي قابها كه به سرعت در حال حركت مي باشند، نشان دهنده آلودگي مي باشد.
تشخيص سريع آلودگي با باز كردن سر حجره ها و يافتن جرب هاي نابالغ و بالغ در داخل آن ممكن مي باشد. یا با استفاده از صفحات چسب دار در كف كندو و آزمايش ذرات موجود در روي آن مي توان جرب ها را ملاحظه كرد. گزارش شده كه اين جرب از ايران تاگينه نو در جنوب شرقي آسيا پراكنده است ، وجود اين انگل در ايران هنوز تأييد نشده است. گزارشي از اين جرب از كنیا و افريقا نیز وجود دارد، اما اين آمار نیز بعداً تأييد نگرديده است. اين مایت به آساني به وسيله زنبوران عسل منتشر مي شود. تروپيلا كونيگروم فقط در سريلانكا ونپال ديده شده است. ميزبان طبيعي هر دو گونه جرب زنبور درشت آسيايي Apis dorsata است. بر اساس نظر ريندر و همكاران (1994) اگر به جمعيت تروپيلا كلارا فرصت داده شود به سرعت در كلني گسترش يافته و باعث تلف شدن کلنی مي شود. دركلني هاي آلوده، لاروها و شفيره هاي آلوده در جلو دريچه پرواز ديده مي شوند. زنبوران تازه متولد شده اغلب داراي بالها يا پاهاي ناقص مي باشند شكم نيز داراي شکل تغيير يافته است. شانهاي داراي شفيره يك منظره نامنظم به همراه شفيره هاي ناقص و تلف شده را نشان مي دهند، بر روي بدن شفيره هاي موجود در سلولهاي آلوده (در انتها ها)، اغلب نقاط تيره رنگ به چشم مي خورد. در اين مرحله آلودگي در سلولهاي شفيره توسط زنبوران بالغ تشخيص داده مي شود (ريترو اشنايدر 1986 ). شدت آلودگي در كلني هاي بدون ملكه از كلني هاي داراي ملكه خيلي بيشتر است. براي تشخيص تفريقي تروپيلا کلارا، از تروپيلا كونيگروم بايد دانست كه جرب اخير درآپيس ملي فرا، ديده نمي شود.

روش جمع آوري:

با غلطاندن زنبوران در پودر آرد يا شكر و يا قراردادن آنها در مايع صابون یا الكل ، جمع آوري جرب ميسر است. براي اين كار مي توان به وسيله كشيدن دهانه يك شيشه دهان گشاد بر روي قاب زنبوران حدود 200-100 زنبور را جمع آوري كرده با يك حركت سريع آنها را به ته ظرف ريخته تا حدود 6-3 سانتي متر زنبور در كف شيشه جمع شوند. با اضافه كردن 25 گرم پودر شكر يا ‌آرد، با گذاشتن پارچه توري بر روي شيشه و تكان دادن شيشه بر روي صفحه سفيد، مي توان جرب ها را شمارش كرد. اين كار را چند بار با فاصله دو دقيقه تكرار مي كنيم. همچنین میتوان با ريختن الكل 70%، یا مايع صابون در شيشه بر روي زنبوران، به اندازه اي كه الکل روي آنان را بپوشاند، شيشه را تكان داده و سپس محتواي آن را از يك الك يا از يك پارچه توري گذرانده ، زنبوران در روي الك یا پارچه توري باقي مي مانند و جرب ها كه در روی مايع قرار مي گيرند، شمارش مي شوند.

بررسي كلني و شفيره ها:

روش ديگر براي تشخيص و تعيين سريع آلودگي به تروپيلا آزمايش حجرات شفيره هاي نر و كارگر است که با استفاده از چنگال پولك تراش و برداشتن درب حجرات انجام و مي توان جرب ها را مشاهده كرد. جرب هاي جوان سفيد رنگ و بي حركت در حال تغذيه بر روي لارو ديده مي شوند. اندامهاي دهاني و پاهاي جلويي جرب بر روي بدن شفيره ثابت شده است. با باز كردن تعداد معيني از سلولهاي شفيره درصد سلولهاي آلوده و ميزان آلودگي تعيين مي شود.

آزمايش صفحات چسب دار:

صفحات چسب دار را مي توان با استفاده از مقواهاي پوشيده با وازلين يا ساير مواد چسب دار كه براي زنبوران مضر نباشد، تهيه كرد. مقوا را به اندازه كف كندو بريده و يك قطعه توري يا پارچه توري مثل توري حشرات بر روي صفحه چسب دار قرار مي گيرد. براي جلوگيري از دسترسي زنبوران به اين صفحه لبه هاي توري را بر روي لبه هاي صفحه چسب دار، تا مي كنيم. تشخيص دقيق آلودگي با استفاده از اين صفحات میسر است. لازم است اندازه شبكه هاي توري به اندازه اي باشد كه جرب ها از آن عبور كرده و زنبوران نتوانند به جرب هاي افتاده دسترسي پيدا كنند. صفحات به مدت 3 روز در داخل كلني قرار داده شده و ذرات افتاده بر روي آن مورد آزمايش قرار مي گيرد. براي تشخيص سريع جرب مي توان از دودي حاوي تنباكو (25 گرم) و دميدن در كندو استفاده كرد. بدين روش 6 تا 10 مرتبه در كندو دميده مي شود، درب كندو را به مدت 20-10 دقيقه بسته نگه داشته، بعد از اين مدت صفحه چسب دار را بيرون آورده و جرب ها شمارش می شوند.

درمان:

در روش بيولوژيكي با محبوس كردن ملكه به مدت 9 روز و برداشتن شفيره هاي سر بسته در همان زمان، جرب ريشه كن می شود (تان كاناسينگ و همكاران 1988). گراگ و همكاران (1984) از اسيد فرميك 84% بوسيله فتيله داخل چوب پنبه و آزاد سازي 5 سي سي اسيد فرميك در كلني به مدت 14 روز استفاده كرده است. استفاده از پلت هاي حاوي اسيد فرميك نيز مؤثر بوده است.بايد به خاطر داشت كه ساير جرب هاي مناطق حاره (اُواروا ونگ سيري، واروا آندر وودي ) مي توانند در آينده به آپيس ملي فرا حمله نمايند.

 

 

 

آفات و غارتگران زنبور عسل

 

1- حشرات و عنکبوتیان

 

1-1-حشرات

 

بیدها

 

تعدادی از گونه های بید به فراورده های زنبور عسل  گرده و موم حمله  میکنند.از جمله میتوان بید موم خوتر بزرگ و بید موم خوار کوچک را نام برد.نام علمی این دو به ترتیب گالریا ملونلا و اکروئیه گریسلا است.پروانه موم خوار بالغ زیانی به بار نممی اورد بلکه لارو پروانه موم خوار خسارت عمده ای را به بار می اورد.به این جهت ان را کرم موم خوار می نامند.                                                                      

 

1-1-1-بید موم خوار بزرگ

 

بید موم خوار بزرگ تقریبا مهمترین افت فراورده های زنبور عسل است.هر سال این حشره زیانهای جدی به بار میاورد.هر گاه جمعیتهای زنبور عسل در اب و هوای گرم ضعیف شوند یا بمیرند لارو های این بید شانهای کندو را می خورند و ان رابه  رشته های در هم پیچیده و توده ای درهم بر هم تبدیل می کنند.

بيولوژي:
گسترش جغرافيايي اين آفت به زنبوران عسل وابسته است. با توجه به ناتواني بيد موم خوار در تحمل سرما گسترش آن محدود مي شود. به اين دليل است كه حمله بيد موم خوار در مناطق مرتفع از شدت كمتري برخوردار است يا اصلاً‌رخ نمي دهد. لارو آفت با تغذيه از موم ها، قابها را نابود مي كند. حشرة بالغ از موم تغذيه نمي كند ولي مي تواند همانند لارو برخي عوامل بيماريزاي زنبور عسل را منتقل كند(مثل لوك). مدفوع بيد موم خوار در كلني هاي مبتلا به لوك حاوي تعداد زيادي اسپور پاني باسيلوس لاروا (عامل لوك)مي باشد.                                                                                                                                   

مراحل رشد
اين پروانه داراي چهار مرحله رشد است شامل تخم، لارو، شفيره و حشرة بالغ. هنگامي كه درجه حرارت خيلي پايين بيايد يا غذايي موجود نباشد اين مراحل متوقف مي شود. لذا بسته به درجه حرارت و غذا اين مراحل مي تواند بين 6 هفته تا 6 ماه به طول انجامد. بر اساس منابع موجود اين آفت زمستان را در مراحل تخم، لارو يا شفيره سپري مي نمايد.                                                                                           

تخم:
پروانه ماده تخم ها را به صورت چند تايي در شكاف هاي كندو در جاي تاريك مي گذارد تا مانع دسترسي زنبوران شود. هر پروانه حدود300 تخم مي گذارد. تخم بعد از 8-5 روز تبديل به لارو مي شود،

لارو بيد موم خوار
لارو:
لاروهاي جوان بعد از خروج از تخم، در بين حجرات مومي خزيده بلافاصله شروع به تغذيه و توليد تونل هاي تغذيه اي ابريشمي بر روي موم ها مي نمايند. آنها در خوردن و رشد كردن ماهر هستند سرعت رشد مستقيماً به درجه حرارت و ميزان تغذيه بستگي دارد. در شرايط ايده آل وزن لارو هر روز به دو برابر افزايش ميابد. گرماي متابوليكي حاصله از رشد سريع باعث افزايش درجه حرارت در پيله مي شود. لاروها داراي سرسياه رنگ و سه جفت پا مي باشند. لارو علاوه بر موم ناخالصيهاي موجود در آن از جمله پيله لاروهاي زنبور عسل، مواد دفعي زنبور و همچنين گرده موجود در حجرات مومي را مصرف مي كند. لاروهايي كه در موم خالص (قاب تازه) پرورش يابند رشدشان كامل نمي شود. قابهاي سياه و كهنه كه حاوي شفيره باشند بيشتر در معرض حمله هستند.                                                                                 

تونل هاي تغذيه اي ابريشمي:
در پايان مرحله لاروي، لارو يك پيله ابريشمي محكم در محل مطمئني از قابهاي چوبي، يا در ديواره كندو يا در صندوق نگهداري قابها بدور خود ايجاد مي كند. معمولاً لارو پيله خود را در منافذ كندو مي بافد.
شفيره:
مرحله سوم يا شفيرگي مرحله واسط بين لارو و پروانه بالغ است. بعد از اينكه لارو به حد كافي از رشد رسيد در كف كندو يا روي قاب به دور خود يك پيله ابريشمي مي بافد كه به سختي به قاب يا بدنه كندو چسبيده است. پيله در حفره اي قايق مانند كه لارو در روي چوب ايجاد كرده قرار دارد. اين ضايعات در كندوها مدتها بعد از خروج پروانه باقي مي ماند. در داخل پيله ، لارو تبديل به شفيره گرديده و شفيره در عرض يك هفته و حداكثر در عرض 2 ماه به حشره بالغ تبديل مي شود.
حشره بالغ:
حشره نر اندكي كوچكتر از ماده است و با داشتن دالبر در لبه بالها از حشره ماده قابل تشخيص است. در كندوهاي آلوده مي توان مراحل مختلف رشد، تونل هاي ابريشمي بر روي قابها، مدفوع سياهرنگ و پيله هاي چسبيده به قابها را مشاهده نمود. اندازه حشره بالغ به تركيب غذا در مرحله لاروي و طول مراحل مختلف رشد بستگي دارد. ماده ها بين 4 تا 10 روز بعد از خروج از پيله شروع به تخمگذاري مي نمايند. به اين منظور پروانه هاي ماده در هنگام غروب و تاريكي تلاش مي كنند تا وارد كندو شوند. اگر كلني به حد كافي قوي باشد كه مانع ورود آن به كندو شود، بيد موم خوار تخم هاي خود را خارج از كندو و در شكاف چوبهاي آن خواهد گذاشت.
روش هاي كنترل بيد موم خوار:
• لازم است تمامي كلني هاي زنبورستان از نظر جمعيت قوي نگهداشته شوند. (زنبور عسل خطرناكترين دشمن بيد موم خوار است).
• هرگز قابهاي مومي و موم ها در كندوهاي بدون جمعيت نگهداري نشوند.
• آلودگي هاي انگلي مخصوصاً واروا در زنبورستان كنترل شود.
• ضروري است بعد از حمله بيد موم خوار تخم هاي موجود در قابها حذف شوند. به اين منظور لازم است تونل هاي ساخته شده توسط آفت را با كاردك خراب نمود،با اين كار زنبوران به تخم ها دسترسي پيدا كرده و آن ها را از كندو خارج كنند.
ضروريست كه ذخيره غذايي كندو به طور منظم در طول فصول گرم بازديد و بررسي شوند. خلاصه روش هاي مبارزه با بيد موم خوار در جدول پيوست ديده مي شود.

روشهاي بيولوژيكي:
اسپور باسيلوس تورنژنسيس
اين باكتري در سال 1911 كشف شد و سالها براي حفاظت از گياهان به كار رفته است. اين باكتري تحت عنوان محصول تجاري B-401 اختصاصاً براي مقابله با بيد موم خوار انتخاب شده است. باكتري اسپوري توليد مي كند كه حاوي سم يا توكسين است. زماني كه لارو اين اسپور را بلع مي كند توكسين آزاد گرديده و به ديواره روده آسيب وارد مي كندكه منجر به مرگ لارو مي شود. اين باكتري براي مهره داران(انسان و دام) و زنبوران عسل بي ضرر است و هيچ باقيمانده اي در موم يا عسل به جا نمي گذارد.

روشهاي شيميايي:
(سولفور دي اكسيد گوگرد) SO2
دو راه به كار گيري گوگرد شامل سوزاندن نوارهاي گوگرد و اسپري كردن گاز SO2 مي باشد. اين روش هنوز يكي از مؤثرترين روش هاي مبارزه با بيد موم خوار است. اين گاز خيلي فرار بوده و در چربي قابل حل نيست و به اين خاطر ضرر كمي براي زنبور، موم و عسل دارد. در صورت نياز به ضد عفوني كردن قاب ها توصيه مي شود بعد از برداشت آن ها از كندو، يك يا دو هفته منتظر مانده تا تخم هاي پروانه تبديل به لارو گرديده، سپس اقدام به درمان با گوگرد شود.( چون بر تخم هاي بيد موم خوار بي اثر است)
اسيد استيك
اسيد استيك تبخير مي شود و به فوريت تخم ها و پروانه ها را مي كشد. لاروها و مخصوصاً شفيره ها، مقاومت داشته و بايد براي مدت بيشتري در معرض اسيد استيك قرارگيرند. لذا بر خلاف روش قبل لازم است شانها را بلافاصله بعد از خارج كردن از كلني و قبل از تبديل تخم به لارو در معرض اسيد استيك قرار دارد.
اسيد فرميك
زنبورداران حرفه اي اسيد فرميك را براي مقابله با بيد موم خوار با موفقيت به كار مي گيرند. اثرات آن مشابه اسيد استيك است.
موادي را كه نبايد ديگر استفاده نمود:
1. پاراديكلروبنزن: در ايران استفاده از اين ماده مرسوم نيست، خطر زيادي در باقيمانده عسل و موم دارد. حد موجود 01/0 ميلي گرم در كيلوگرم است كه ممكن است افزايش يابد و كيفيت عسل را دچار مشكل سازد. اين ماده در غلظت بالا براي زنبوران سمي است. اگر قاب هايي راكه در معرض اين ماده قرار داده شده اند مستقيماً‌ از محل نگهداري بدون هوادهي، به كلني منتقل نمايند ممكن است باعث تلف شدن كلني شود. با توجه با يافته هاي بالا ، به كارگيري در زنبورداري مناسبت ندارد و مصرف اين ماده ممنوع مي باشد. PDCB
2. فسفيد آلومينيوم: اين ماده به قرص گندم نيز مشهور است، از موادي است كه ديگر در زنبور داري جايي ندارد و استفاده از آن همانند غير مجاز و ممنوع مي باشد. PDCB

1-1-2-بید موم خوار کوچک

 

بید موم خوار کوچک اکروئیا گریسلا به طور پراکنده در نواحی معتدل و گرم جهان وجود دارد.                       

                    

زیست شناسی:

 

بید موم خوار کوچک و بزرگ از لحاظ ظاهر و رفتار حتی هنگامی که نوع اخیر به دلیل تغذیه ناقص رشد نکرده به سادگی از هم قابل تشخیس هستند.اکروئیا گریسلا وقتی در مرحله بلوغ است کوچک و باریک بوده بدنش به رنگ نقره ای خاکستری تا نخودی و سرش کاملا مشخص و به رنگ زرد است.طول بدن نرهای بالغ حداکثر به 10میلیمتر میرسد.بیدهای ماده معمولا کمی بزرگتر بوده و حداکثر13میلیمتر میباشد.بید موم خوار کوچک 6/1تا10/1 وزن بید موم خوار بزرگ است.                                                                

                                                                                    

1-1-3-بید کله مرده

 

نوع دیگری از بیدها وجود دارد که به بید کله مرده مشهور است.این بید ساختمان کتینی مخصوصی در ناحیه پشتی دارد.کندوهای زنبور عسل در بعضی از نقاط جهان مورد تجاوز این نوع بید قار میگیرند که اختصاصا از شیره گیاهان و شهد و عسل تغذیه می نمایند.اسم عامیانه انها از نقشی که بر روی پشت انها وجود دارد و شبیه سر مرده می باشد گرفته شده است.                                                                  

 

 

زیست شناسی:

 

این بید دارای اندازه ای متوسط بوده و بدنی تو پر دارد و بالهای قدامی ان به ئرنگ خاکستری تیره و بالهای عقبی ان به رنگ زرد میباشد.همچنین دو نوار تیره در قسمتهای راس بالها دارد.بیدهای بالغ عمدتا از شیره هایی که هز تنه درختان جاری میشود تغذیه کننداما ممکن است شهد یاعسل موجود در کندو های زنبور عسل را نیز بخورند.                                                                                                               

 

1-1-4-شپش زنبور

 

این حشره از خانواده برولیده  و جنس و گونه برولاسوئکا میباشد.رنگ این حشره قهوهای و طول ان حدود 5/1 میلیمتر میباشد.حشره ای است بدون بال و مانند سایر شپشها دارای بدنی پهن و منوهای کوتاه میباشد. سر ان عریض بوده و عرض ان بیشتر از سینه ان میباشد.چشمها کوچک و مرکب بوده و فاقد چشم ساده است.در قسمت جلوی سر ضمائم دهانی قرار دارد و در هر طرف ضماوم دهانی پالپ(اندام حسی)قرار گرفته که نسبتا پهن بوده و از موهای کوتاه پوشیده شده است.در بین پالپها خرطوم به چشم می خورد.سینه شپش زنبور عریض است و از سطح پشتی یک تکه می باشد.ولی از سطح شکمی سه قسمت سینه که از هر کدام یک جفت پا خارج شده به خوبی دیده  میشود.پاخا دراز و قوی و دارای موهای ریز زیادی است که به شکل شانه بوده و به کمک همین موها شپش خود را روی بدن حشره تسبیت میکند.شکم حشره عریض بوده و از 6 حلقه تشکیل شده است.                                                                                                         

 

                                                                                                

بیماری زایی:

 

این انگل بر خلاف سایر انگلهای خارجی بدن حشرات از همولنف تغذیه نمی کند بلکه شریک غذای زنبوران است.بدین ترتیب که با چالاکی خاصی خود را محکم به پشت زنبوران چسبانده و در موقع مناسب به طرف سر زنبور حرکت میکند و از شهد و گرده های دهان این حشره تغذیه مینماید.این حشره بیشتر انگل ملکه است ولی زنبوران کارگر و نر را نیز مورد هجوم قرار میدهد.گاهی الودگی ملکه به حدی است که تمام قسمتهای سر و سینه  و حتی پاها از این حشره پوشیده شده است.                                                                                                                                                         

کنترل:

 

کنترل زنبور به این صورت می باشد که اگر کمی دود تنباکو داده شود شپشهای بالغ ملکه را رها خواهند کرد .داروی فنوتیازین شپشهای بالغ را می کشد اما روی شپشهای نابالغ اثری ندارد.مصرف این دو دارو باید چندین بار تکرار شود.                                                                                                       

1-1-5-سوسکهای تاول زا

 

برای زنبورداران بدون شک سوسکهای ملوئیده یا سوسکهای تاولزا یا سوسکهای روغنی حائز اهمیت می باشد.چندین گونه از این خانواده افات زنبوران عسل تلقی می شوند.مشخص شده است که چهار گونه از هشت گونه از این حشرات افات جدی به شمار می ایند.شکل سوسکهای تاولزای افت زنبور عسل در مراحل مختلف لاروی تغیر میکند.بیشتر لاروهای این حشره مانند لاروهای زنبوران و پروانه ها دارای چهار مرحله زندگی هستند و با پوست اندازی های متعدد در مرحله لاروی به راحتی رشد کرده و بزرگ می شوند.لاروهای سوسکهای جنس ملوئه انگل واقعی زنبوران عسل هستند.این لارو در این مرحله از زندگی خود سطح بدن زنبور را سوراخ کرده تا مواد غذایی را زا خون زنبور بگیرد معمولا دو نوع ذایئه توسط گونه های ملوئه ایجاد می شود . نوع اول شامل شکار و تغذیه از تخم  یا لارو زنبوران می باشد و نوع دوم که توسط برخی گونه های ملوئه ایجاد می شود ضایعات ناشی از خونخواری است.زنبور الوده به طور ناگهانی میمیرد و لارو ملوئه زنبور مرده را ترک کرده و به زنبور بالغ دیگری حمله می کند.خسارات ناشی از تغذیه سوسکها از زنبوران بسیار زیاد است به نحوی که به هنگام حمله انها توده هایی از زنبوران مرده را در مدخل وروودی میتوان مشاهده کرد.                                                                                    

 

        

کنترل:

 

کندوهای قوی میتوانند به طور طبیعی از عهده تعداد زیادی از لاروهای حشرات جنس ملوئه که به طور معمول در کندوها وجود دارند بر ایند. در بعضی از نقاط نفتالین برای مبارزه با این انگل استفاده شده است.                

               

1-1-6-بالغشائیان

 

بالغشائیان شامل زنبوران عسل  و زنبورهای انفرادی یا نیمه اجتماعی و مورجه ها و زنبورهای سرخ و زرد هستند.عده بسیاری از این حشرات می توانند از اغات مهمی برای زنبوران تلقی شوند که ذیلا به شرح برخی از انها پرداخته میشود.                                                                                                   

 

1-1-6-1-مورچه ها

 

مورچه ها یکی از موفقترین حشرات هستند که علی رغم کوچک بودن جثه تعداد زیاد و رفتارشان  انها را جزئ مهمترین غارتگران قرار داده است.مورچه ها بیشتر در نواحی نیمه گرم و گرمسیری دیده می شوند.حمله مورچه ها بخصوص به کندو های زنبور عسل می توانند یک مشکل اساسی محسوب شوند.مورچه ها در گروه های ده و صد هزار تایی به جستجوی غذا می پردازند و در مدت چند ساعت میتوانند یک زنبورستان را تخریب کنند.تعدادی از مورچه ها تحت عنوان مورچه نجار به داخل قسمتهای چوبی کندو نفوذ کرده موجب خسارت در ساختمان کندو می شوند و برخی به عسل ذخیره شده در کندو ها نیز حمله می کنند.                                                                                                                   

 

دفاع زنبور در مقابل مورچه:

 

گاهی زنبور به دفاع در مقابل حملات مورچه ها به کندو میپردازد .بال زدن رفتار دفاعی زنبور است.بدین منظور زنبور بر میگردد و بال می زند و برخورد هوا به مورچه باعث خروج ان از کندو میشود.                              

                          

کنترل:

 

در مناطقی کهمورچه مشکل دائمی زنبوران است میتوان از حشره کش به صورت پودر یا اسپری استفاده کرد.کلردان معمولترینن ماده شیمیایی است که برای کنترل مورچه ها در زنبورستان استفاده میکنند.باید اشغالها و چوبهای پوسیده و علفهای بریده شده را جمع کرد و از زنبورستان بیرون برد تا امکان لانه سازی مورچه کاهش یابد.                                                                                                                 

 

1-1-6-2-وسپها

 

زنبور سرخ و زنبور زرد(وسپ)در جنس وسپا قرار می گیرد که در زمانهای قدیم به عنوان خطری جدی برای کندوهای زنبور عسل شناخته شده اند.گفته می شود که باید بین اواسط تیر تا اواخر شهریور از جهت حضور این زنبوران دقت شود.زیرا این زنبوران زنبور عسل را بعد از خروج از کندو می کشند و جمعیت زنبور عسل یک کندو را نابود می سازند.گاهی حتی زنبوران سرخ وارد کندو شده و لاروها و شفیره ها را نابود می سازند.اما انها بیشتر شفیره ها را ترجیح می دهند.معمولا فقط سینه زنبور عسل را می خورند.زنبور سرخ معمولا سر و شکم زنبور عسل را کنده و سینه ان را به کندو میبرند تا لاروها از ان استفاده کنند.بزرگترین زنبور قرمز به نام وسپاماندارینا یکی از شکارچیان وحشتناک زنبور عسل است.وزن زنبور کارگر این گونه 15-10برابر وزن زنبور عسل کارگر است.عضلات بزرگ و عضلات ارواره ای نیرومند وسپا ماندارینا را قادر می سازد تا زنبور عسل را به سرعت و بدون استفاده از نیش از بین ببرد.اشیانه این زنبور همیشه در زیر زمین است.                                                                           

 

کنترل:

 

برخی از محققین روشهای مختلفی را برای مقابله با زنبوران سرخ پیشنهاد نموده اندکه عبارتند از کشتن زنبوران قرمز با چوب/نابود کردن لانه انها/طعمه گزاری در تله/مسموم کردن/به تله انداختن انها در مدخل کندو و استفاده از پرده های محافظ.میدان گسترده فعالیت وسپا دستیابی به لانه ها و ویران کردن انها را مشکل میسازد.مسموم کردن زنبوران قرمز به این صورت است که طعمه ئهایی را با سموم حشره کش مانند مالاتیون الوده کرده و در دسترس انان قرار می دهند.این طعمه به اشیانه برده می شود و احتمالا سم از طریق تغذیه میان همه ساکنان اشیانه پخش میشود.تله گذاری عبارتست از اسیر کردن زنبوران قرمز در مدخل کندوست.توری محافظ از نزدیک شدن زنبور قرمز ممانعت میکند.                                                                              

1-1-6-3-زنبوران زرد

 

زنبوران زرد شکارچیان مهم زنبور عسل محسوب نمی شوند.گزارشاتی دال بر مورد تهاجم قرار گرفتن زنبور عسل به طور انفرادی توسط زنبوران زرد وجود دارد اما به طور کلی تجاوز زنبوران زرد جزئی است.                                                                                                                                   

       

  کنترل:

 

در برخی از کشورها از زرات گوشت قرمز یا ماهی  که به یک توپنخی متصل شده است به عنوان طعمه استفاده میشود تا بتوان زنبور شکارچی را به این ترتیب دنبال کرد  بعد از شناسایی اشیانه زنبور  بلورهای نیترات امونیوم در مدخل اشیانه سوزانده می شود تا گاز اکسید نیتریت که زنبورها را نابود می کند ایجاد شود.                                                                                                                                   

       

1-1-7-گرگ زنبوران

 

زنبورانی انفرادی هستند که زمین را حفر میکنند.گونه هایی از انها زنبوران عسل را برای تغذیه لاروهایشان مورد استفاده قرار می دهند.گرگ زنبور اروپائی (فیلانتوس تری انگلوم)از مخربترین زنبوران این جنس هستند .خاکستر و تفاله زغال سنگ بهترین محل برای اشیانه سازی این زنبور است.گاهی در خاکهای شنی /شکاف خیابانهای سنگفرش شده و پی دیوار خانه ها نیز اشیانه میسازد.گرگ زنبوران زنبوران کارگری را که روی گلها مشغول یافتن غذا و جمع اوری شهد هستند و یا زنبوران حامل شهد را در مدخل کندو شکار میکنند.                                                                                                         

 

 

کنترل:

 

سودمند ترین روش برای مبارزه با این زنبورها این است که محل اصلی اشیانه هایشان را خاکریزی کرده و چمن بکارند.کشتن لاروهای فیلانتوس د رداخل خاک با استفاده از مواد شیمیایی مشکل است. زنبورهای بالغ را میتوان در فصل جمع اوری مواد غذایی با ریختن دی سولفید/پارا دی کلرو بنزن ویا تترا کلرواتان در سوراخ لانه هایشان از بین برد.                                                                                                  

                                                                                                              

1-1-8-سوسک کوچک کندو

مقدمه:

سوسك كوچك كندو (آتينا توميدا) كلني هاي زنبوران عسل دنيا را در معرض تهديد قرار داده، تا كنون در كشور ما گزارش نشده است. منشأ اوليه اين آفت آفريقاي جنوبي بوده ، سپس شمال آفريقا و بعد آمريكاي شمالي و استراليا را آلوده نموده است. حضور آن تهديد مهمي براي كلني هاي زنبور عسل و ضربه مهلكي بر زنبورداري خواهد بود. دوره توليد مثل آن شامل چهار مرحله و مبارزه با آن كاري سخت به نظر مي رسد. مصرف محصولات شيميائي، ‌نه تنها براي زنبوران بلكه براي محيط زيست زيان آور بوده و مسئله باقيمانده ها در محصولات كندو را تشديد خواهد نمود. مسئولين بهداشتي زنبور عسل اروپا مي گويند اگر بخواهيم اين طاعون به اروپا نرسد، ضروري است تمام واردات زنبور عسل از مناطق آلوده ممنوع اعلام شود. پروژه هاي تحقيقاتي در سطح بين الملل با هدف بررسي استراتژي مبارزه با اين آفت در حال اجراء‌ است. آتينا توميدا موري نام علمي اين انگل است، كلني هاي آفريقا را آلوده نموده و روش هاي مقابله با آن موفقيت آميز نبوده است. زنبوران عسل عليه اين مزاحم يك استراتژي اختصاصي مقابله را طراحي نموده اند كه با حبس انگل در زندان بره موم و با خارج كردن تخم ها و لاروهاي ريز از كندو همراه است. در سال 1996 اين آفت در آمريكا مشاهده گرديد و بطور جدي كلني هاي زنبوران عسل را در سراسر دنيا مورد تهديد قرار داد. بر خلاف زنبوران عسل آفريقائي، زنبور عسل اروپائي در مقابل اين آفت بدون دفاع است. تجارت جهاني زنبوران و محصولات آن موجب ورود سوسك كوچك كندو به مصر، استراليا و كانادا شده است.                                                                                    

                                                 

 دوره توليد مثل :

 

 سوسك هاي ماده در داخل سوراخ ها و منافذ كندو بعنوان پناهگاه،  تخم  گذاري كرده  بعد از 3-2 روز لاروها متولد مي شوند، در طول 16-10 روز با تغذيه از گرده ها، لاروها و تخم هاي زنبورعسل و همچنين عسل، سلولها ( ديواره ها و سقف) را تخريب مي نمايند. در نتيجه عسل از سلولها بيرو ن ريخته ، كندو را آلوده و چسبناك مي نمايد، سپس لاروهاي آفت كندو را ترك كرده تا در داخل خاك دوره شفيره اي را كه 28-21 روز به طول مي انجامد، بگذرانند. با اين وجود انگل مي تواند اين دوره را در داخل كندو نيز،  طي نمايند.                                                                       

خروج سوسك بالغ از خاك

 

لاروها براي گذران دوره شفبره اي وارد خاك مي شوند.

شروع تخم گذاري

تغذيه لاروها

 

ورود سوسك ماده به كلني

 

خروج لارها از كندو

 

 

 

 

 

 

 

 

 

يك هفته بعد از تولد ، حشره بالغ گرديده و ماده شروع به تخمگذاري مينمايد. حشره بالغ توانائي دارد پرواز نموده و يك كندو در چندين كيلومتري محل تولد خود را آلوده نمايد. دوره زندگي اين آفت شش ماه است و مي تواند زمستان را در كندو بگذراند. دوره توليد مثل حدود 8-6 هفته بطول مي انجامد و چند دوره در يك سال تكرار مي شود. تمام مراحل توليد مثل بجز مرحله شفيرگي در داخل كندو رخ مي دهد.                               

                               

خسارات وارده به كندوهاي زنبورعسل :  

                                                     

لاروهاي اين انگل خسارات اصلي را وارد مي كنند. آنها تونل هايي را در بين شان ها ايجاد كرده، و از تخم ها و لاروهاي زنبورعسل براي تغذيه استفاده مي نمايند كه منجر به تخريب سلولهاي نوزادان و حجرات عسل مي شود. عسل ذخيره از سلولها ي تخريب شده سرازير گرديده، قابها را بهم مي چسباند، عسل با مدفوع لاروهاي انگل آلوده شده، تخمير مي شود و شان هاي تخريب شده فرو مي ريزد. درجه تخريب در يك كلني بستگي به تعداد لاروهاي موجود دارد . اگر آلودگي شديد باشد احتمال زياد دارد كه كلني بطور كلي نابود شود. قابهاي عسل خارج شده از كندو كه براي عسل گيري نگه داري مي شوند، در معرض حمله سوسك كوچك مي باشند. آنها با پرواز مي توانند به قابها دسترسي پيدا كرده و در آن تخم گذاري نمايند. قابهاي عسل آلوده شده و عسل ها تخمير و غيرقابل مصرف مي شود. نشان داده شده كه اين انگل كلني هاي زنبوران بدون نيش را نيز مورد حمله قرار داده ، اين كندوهاي بي دفاع به سرعت از پا درمي آيند.                                                 

                                                

توزيع جغرافيائي:

                                                                                                    

اين انگل اولين بار در سال 1867 شناسائي شده است. مناطق حاره و شبه حاره واقع در جنوب صحراي آفريقا منشأ اين آلودگي بوده است. از سال 1940 بعنوان انگل زنبورعسل شناخته شده است.                                                                     

 

پيشگيري و درمان :

 

 آتيناتوميدا در آمريكا ديده شده ولي هنوز در اروپا مشاهده نگرديده، اگر بخواهند كه اين انگل وارد اروپا نشود ضروري است كه تصميماتي اتخاذ شود مخصوصاً تمام واردات زنبورعسل از كشورها و مناطق آلوده ممنوع شود. در سوئيس واردات زنبور عسل تابع دستورالعمل خاصي است و هيچ وارداتي از آفريقاي جنوبي، مصر، آمريكاي شمالي و استراليا مجاز نمي باشد، با اين وجود واردات مقادير زياد زنبور عسل بصورت غيرقانوني وجود دارد. كساني كه كه به اين كار دست مي زنند زنبورداري سوئيس را به خطر انداخته، چون هيچ تضمين بهداشتي براي بهداشت زنبوران از مبادي ورودي وجود ندارد. اگر اين انگل روزي به اروپا وارد شود پيشگيري و درمان كلني ها ضروري و بسيار سخت خواهد بود. فقط كلني هاي قوي با يك جمعيت بالاي داراي جمعيت نظافت گر در كندو قادر خواهند بود عليه مهاجمان اقدام نمايند. عسل بايد هرچه سريعتر برداشت شود و از كندو دور شود. در آمريكا زنبورداران عليه اين آفت جديد برخي از سموم را بكار مي برند. خاك حوالي كندوها نيز بايد با يك حشره كش ضدعفوني شود. متوسل شدن به مواد شيميائي دو ضرر دارد  از يك طرف ايجاد باقيمانده در عسل و ساير محصولات كندو و از طرف ديگر احتمال زياد دارد كه انگل به آن مقاوم شود. پروژه هاي تحقيقاتي موجود در سطح بين المللي كه در تمام انستيتوهاي زنبورداري اروپائي اجراء مي شود بدنبال پيدا كردن شيوه جديد مبارزه هستند بايد اميدوار بود كه اين كار قبل از حضور آتيناتوميدا در اروپا به نتيجه برسد. چه مي توان انجام داد ؟ از محدوديت واردات، مهمتر آموزش است. بعلاوه جا دارد خطر ناشي از واردات محصولات زنبورعسل و واردات غيرقانوني زنبور را ياد آوري نمود.                                                                                         

1-2-عنکبوتیان یا ارکنیدها

 

عنکبوتیان از دیگر افات زنبور عسل می باشند.این جانوران بی شاخک بوده و واجد چهار جفت پا و بدنی دو قسمتی هستند.ضمائم دهانی انها شلیسر نامیده میشود.چندین نوع از عنکبوتها تار می تنند و زنبور عسل را شکار کرده و از ان تغذیه میکنند.تعدادی دیگر ممکن است بر حسب اتفاق خارج از کندو افت زنبورها شوند.همه عنکبوتها شکارچی هستند و عمدتا از حشرات تغذیه می کنند.عنکبوتهای جهنده (سالتیکوس)نیز افات زنبوران عسل هستند .این عنکبوتها تار نمی تنند بلکه لانه های ابریشمی میسازند.اعضائ این خانواده به طور وسیعی در همه جا پراکنده اند و با جهش به طرف طعمه رفته و به کمک چنگالهای خود ان را شکار میکنند.بعضی از انها نسبتا بزرگ هستند.برخی از عنکبوتها به زنبورهایی که دو برابر خود هستند حمله کرده و روی انها باقی میمانند تا بمیرند.برای کنترل این عنکبوتها باید لانه هایشان را نابود ساخت و خروجی های کندو را بازرسی کرد.                                                             

                                                                                                                                      

1-2-1-عنکبوتهای کروی

 

در میان عنکبوتها بدترین دشمنان زنبور عسل در دو گروه بزرگ عنکبوتهای کروی و رتیل باغی قرار دارند.عنکبوتهای کروی جثه ای بزرگ دارند که تارهای بزرگ و غالبا زیبا میسازند.عنکبوتهای کروی برای زنبوران عسل خطرناکترین نوع این جانوران به حساب میایند.                                                          

1-2-2-رتیل باغی

 

دومین خانواده از عنکبوتها که عمدتا از افات زنبور عسل به شمار میروند خانواده رتیل باغی یا عنکبوت خرچنگی (تومیسیده)است این عنکبوتها کوتاه /پهن وتا اندازه ای شبیه به خرچنگ می باشند.پاهای خود را خرچنگ مانند نگه می دارند و اغلب به پهلو یا عقب عقب راه می روند. این نوع عنکبوتها تار نمی تنند.بعضی از انها برای یافتن صید به جستجو می پردازند.اما بیشتر انها مخصوصا روی گلها یا اطراف ان به کمین مینشینند و زنبورها و مگسهایی که از خودشان بسیار یزرگترند را گرفته و با زهر خودشان سریعا ناتوان میسازند.                                                                                                                     

 

کنترل:

 

کنترل عنکبوتها معمولا ضروری نیست .توصیه میشود که تارهای عنکبوت از اطراف کلنی های فعال زنبور عسل زدود.                                                                                                                          

 

1-2-3-اخوندک:

آخوندَک یکی از حشرات از راسته مانتودئا (Mantodea) تیره آخوندک‌ها (Mantidae) است. این حشره به نامهای فال‌بین و قاطرکُش نیز معروف است چون از آب دهان این حشره قاطر مسموم می‌شود.آخوندک حشره‌ای است باریک و کشیده. وقتی که آرام می‌ایستد پاهای خود را مانند دو دست به سمت جلو نگه می‌دارد. این حشره بسیار خون‌آشام است او حتی به همجنسهای خود هم رحم نمی‌کند. آخوندک تنها حشره‌ای است که قادر است سر خود را به اطراف بچرخاند. هرگاه مگسی به نزدیک این حشره بیاید دستها را به سویش دراز می‌کند آن را می‌گیرد و سپس آرام آرام به خوردنش مشغول می‌شود. آخوندک دارای ۸۰۰ گونه است. ۲۰ نوع از آنها در آمریکای شمالی یافت می‌شود که همگی بالهایی به رنگ قهوه‌ای یا سبز و اندامی حدود ۵ سانتیمتر دارند.

2- شکارچیان زنبور عسل

 

2-1-پرندگان زنبور خوار

 

پرندگانی که به زنبور عسل حمله میبرند در سه گروه تقسیم شده است:

1-شکارچیان عمده زنبور عسل

2- شکارچیان غیر عمده زنبور عسل

3-سایر شکارچیان زنبور عسل

 

2-1-1-شکارچیان عمده

 

2-1-1-1-مروپیده(زنبور خوارها)

 

زنبور خوار ها در سراسر  مناطق گرمسیری یافت می شوند.بیشتر گونه های این پرندگان به صورت منطقه ای مهاجرت می کنند.اکثریت این پرندگان از زنبور عسل به عنوان غذا استفاده می کنند.                                   

 

2-1-2-شکارچیان غیر عمده

 

2-1-2-1-دارکوبها(سبز و زنگارنگ)

 

این گروه از پرندگان خانواده وسیعی دارند که بیشتر انها مهاجرند. دو گونه انها تحت عنوان دارکوب سبز و دارکوب رنگارنگ در بسیاری از کشورهای جهاناز افات غیر عمده زنبور عسل تلقی میشوند.                         

 

2-1-3-سایر شکارچیان

 

بسیاری از پرندگان از زنبور عسل تنها به عنوان قسمتی از از جیره غذایی خود استفاده می کنند که از میان انها می توان به اردکها  و پرستوها و گنجشکها اشاره نمود.

 

2-1-3-1-دوزیستان

 

در زمانهای قدیم وزغ و قورباغه شکارچی زنبور عسل شناخته می شدند.البته امروزه دشمن مهمی محسوب نمی شوند.و تنها راه دفاع کندو در مقابل حمله وزغ و قورباغه قرار دادن کندو در ارتفاع 60سانتی متری از زمین میباشد.                                                                                                                         

 

2-1-3-2-پستانداران

 

در برخی شرایط تعدادی از پستانداران میتوانند افات جدی برای زنبور عسل باشند.تخریب کندو یا تمامی زنبورستان توسط خرس پدیدهای شناخته شده است.انسان که خودد جزئ پستانداران است می تواند از طریق به کارگیری حشره کشها موجب نابودی جمعیت زنبورها شود.موشهای پوزه دار و موشهای خانگی که اغلب برای تهیه جا و تامین غذا وارد کندو میشوند ممکن است برای محفوظ ماندن از نیش زنبورها در کندو اشیانه ای برای خود بسازند.راسوها و گورکنها نیز ممکن است با حملات شبانه خود کندو ها را خراب کنند.بیشتر پستانداران را میتوان افتهای اتفاقی زنبور عسل به شمار اورد و به همین دلیل روشهای کنترل انها عملی و ارزان است.                                                                                                          

2-1-3-3-جوجه تیغی

 

جوجه تیغی عمدتا حشره خوار است ولی از پستانداران کوچک و حتی میوه ها و مواد گیاهی نیز تغذیه میکنند.این جانور شبگرد است.این جانور بعد از ظهرها به مدخل کندو و یا تخته های کف ان اویزان میشوند و زنبورهای حامل شهد را گرفته و میخورد.اگر در منطقه ای جوجه تیغی مشکل افرین باشد قرار  دادن کندو ها در ارتفاع مناسبی کاز سطح زمین راه موثری برای جلوگیری از خسارت ان است.                                           

2-1-3-4-موش

 

موش افت جهانی زنبوران عسل است.موش خانگی و موش جنگلی مشهورترین گونه هایی هستند که وارد کندوهای زنبور عسل میشوند و همچنین وسایل و تجهیزات زنبورداری انبار شده را نیز از بین می برند..انان از راه سوراخ کندو وارد کندو شده و از کرمای مطبوع داخل کندو در پائیز و زمستان استفاده میکنند و هنگام گرسنگی از عسل ان می خورند.موش از عسل گرده و زنبور تغذیه میکند.                                                

کنترل:

 

متداولترین روش مبارزه با موش ان است که پیش از ورود این به داخل کندو اندازه ان را کوچک میکنند.همچنین میتوان از تله موش استفاده نمود.                                                                         

 

ناهنجاریها و بیماریهای غیر عفونی

 

1-بیماریهای موروثی

 

گاهی زنبور عسل به دلایلی –به جز افات و بیماریها –دچار ناهنجاریها یا حالات غیر طبیعی میشوند.این حالات عبارتند از مرگ و میر/بد شکل شدن/ اختلالات فیزیولوژیکی و ژنتیکی که ممکن است بر اثر شرایط محیطی نامساعد/بدی تغذیه/اختلالات عمومی/جهش ژنها یا ترکیب و ارایش مجدد کروموزومی به وجود اید.                

1-1-تخمهای عقیم

گاهی یک ملکه که به تازگی جفت گیری کرده است شروع به تخم گذاری کرده ظاهراً به طور طبیعی تخم گذاری را ادامه می دهد اما بیشتر این تخم ها تفریخ نمی شوند (باز نمی شوند) این تخم ها را اگر زنبوران کارگر بیرون نبرند عاقبت چروکیده می شوند . بعضی اوقات ملکه ای در خانه ای که تخم چروکیده دارد مجدداً تخم دیگری می گذارد . زنبوران پرستار گاهی غذای لارو را در تعدادی از خانه ها که تخم تفریخ نشده دارند ذخیره می کنند . باید دانست تخم های عقیم که در داخل حجره های مخصوص زنبوران نر گذاشته می شود بیشتر از تخم های موجود در حجره های مخصوص زنبوران کارگر دوام نخواهد آورد . به هر حال تعدادی از تخم ها تفریخ می شوند و به زنبورهای به ظاهر معمولی نر و کارگر تبدیل می شوند و یک ملکه نیز از چنین لاروهایی به وجود می آید. ناتوان بودن این گونه تخم ها برای زنده ماندن هنوز ناشناخته است ولی احتمالاً عوامل ژنتیکی در آن تاثیر دارند شاهدی که به این احتمال وجود دارد این است که مجموعه ای از این حالات در فرزندان ملکه ، یا فرزندان ملکه ای که از ملکه های   مادر مربوطه به وجود آمده اند دیده می شود . بعضی از گزارش ها در مورد تخم های عقیم حاکی است که تعدادی از ملکه ها که تخم های طبیعی تولید می کرده اند بعد از مدتی تخم های عقیم گزارده اند . برای توضیح این حالت می توان گفت که احتمالاً گذاردن تخم عقیم به وسیله این نوع ملکه ها به تعویق افتاده است.                                                                                            

 

1-2-لاروهای پراکنده

حفظ حالت تراکم و فشرده حجره های پرورش نوزادان امری ضروری است تا زنبورانی کارآمد به وجود آید . اما مکرر دیده می شود که قاب پرورشی نوزاد حالت تراکم خود را از دست می دهد . چنین حالتی را حالت لارو پراکنده می نامند .  ناهنجاری لارو پراکنده حالتی اغفال کننده است . این حالت می تواند نتیجه بیماری های عفونی و ناهنجاری های ژنتیکی باشد . تشخیص سریع علل ناهنجاری لارو پراکنده بدون فراهم آوردن سایر مدارک می تواند غیر ممکن باشد . در نتیجه دقت در بازدید و بررسی سایر علائمی که طیف بیماری های لارو پراکنده را در بر می گیرند درتشخیص بیماری مفید خواهد بود در ادامه با چند علت شناخته شده ناهنجاری لاروهای پراکنده آشنا می شویم: 

1-مرگ و میرژنتیکی

2-رفتار تخمگذاری ملکه

3-همگونه خواری

4-پاک کردن از بیماریها

 

1-3-ناهنجاریهای شفیره ای

 

تاکنون دو نوع ناهنجاریهای شفیره ای شناسایی شده است که سبب مرگ شفیره ها مشود.یکی از انها ناهنجاری زنبوران سر سفید است.در این ناهنجاری تمام سر شفیره و ضمائم ان سفید باقی میماند در حالی که بقیه کوتیکول سیاه شده است.دیگری ناهنجاری است که شکم زنبور بر اثر فرو رفتن در ناحیه جلویی بسیار کوچک میشود که به ان ناهنجاری موتنز گفته می شود.                                                                                  

                                                                       

1-4-نوزادان سرما خورده

 

گاهی نوزادان در هوای بیار سرد تلف می شوند. سرما خوردگی ممکن است در شبهای سرد بهاری زمانی که تعداد نوزادان بیش از زنبورهای کارگر که کارشان پوشاندن و گرم کردن نوزادان است اتفاق بیفتد.سرما خوردگی نوزادان ممکن است متعاقب هر حادثه ای که کاهش جمعیت زنبوران کارگر کندو را به دنبال داشته باشد مانند مسمومیت ها بر اثر سموم حشره گش یا ترک وظیفه انها بر اثر تقثیم یک کندوی بزرگ پیش می اید.                                                                                                                                     

 

 

 

1-5-نوزادان گرمازده

 

اگر در هوای گرم توانایی کندو برای خنک کردن خود از بین برود احتمال مرگ نوزادان وجود خواهد داشت. هنگامی که بسیاری از زنبوران کندو یا زنبورانی که در جستجوی غذا هستند با افت کشها از بین میروند چنین حالتی میتواند رخ دهد.                                                                                                      

 

1-6-زنبوران بالغ نابهنجار

 

گاهی زنبور ها از حالت طبیعی خارج میشوند.این زنبوران نابهنجار ممکن است در نتیجه تغیرات سلولی و ژنهای موتان و یا عوامل محیطی نامساعد در مراحل مختلف رشد به وجود ایند.                                     

                                  

1-7-جهشهای مشهود

 

جهش به تغییر ژن ها از حالت طبیعی به حالت غیر طبیعی می گویند. جهش ها را می توان به جهش های مشهود و غیر مشهود تقسیم بندی نمود. در جهش های مشهود تغییرات فیزیکی در جثه زنبور عسل مشاهده می گردد. تا کنون 30 نوع جهش مشهود شناخته شده که 20 مورد مربوط به تغییر رنگ چشم ها . 3مورد مربوط به  تغییرساختمان چشم ها. 5مورد تغییر شکل بالها و یک مورد مربوط به تغییر رنگ ظاهری بدن است. مطمئناً این تغیرات نه تنها در راستای افزایش کارآیی های زنبوران نمی باشد. بلکه موجب کاهش کارآیی و پایین آمدن راندمان تولید می گردد. درصورت مشاهده علایم گسترده جهش در کندو ملکه باید تعویض گردد. در صورتی که با تعویض ملکه علایم ناهنجاری از بین نرفت علت را می توان در محیط جستجو نمود.                                                                                        

1-8-دوجنسیها

 

زنبوران دو جنسی زنبورانی هستند که قسمتی از ساختمان بدن انها نر و قسمتی دیگر ماده است.پراکندگی بافتهای نر و ماده در قسمتهای مختلف بدن زنبوران دوجنسی می تواند به صور مختلف باشد.                         

1-9-زنبوران فلج

 

گاهی در کندوهای طبیعی زنبوران فلج به طور اتفاقی یافت میشوند. در اکثر موارد بالهای انها فلج است به طوری که قادر به پرواز نیستند.این حالت در هر سه دسته زنبور دیده شده است.اما بیشتر نر ها به این ناهنجاری مبتلا می شوند.فلج شاخک و ضمائم دهانی و پاها در زنبوران کارگر و نر نیز گزارش شده است.       

 

2- بیماریهای تغذیه ای و مسمومیتها

 

2-1-بیماری یبوست یا سوء هاضمه

 

این بیماری در کشورهای مختلف به اسم بیماری لرزش بیماری خزیدن بیماری مه مه (خرداد)و...مشهور است.غالبا در اوایل بهار تعداد زیادی از زنبوران جوان در جلوی کندوها مشاهده می شوند که حرکات غیر عادی نشان می دهند.این زنبوران دارای شکم بزرگی هستند.زنبوران جوان بخصوص11-6روزه بیشتر به این بیماری مبتلا میشوند.در این حالت معده و روده زنبور کاملا پر بوده و زنبوران قادر به تخلیه ا ن نیستند.زنبورانی که از این بیماری تلف شده اند شبیه به زنبورانی هستند که از بیماری های قارچی تلف شده باشند.گاهی در اواخر بیماری یبوست بیماری نوزما نیز در بین زنبوران شایع میشود.                                                               

                                                                                                                                               

درمان:  

                                                         

مطالعات فراوانی برای معالجه جمعیتهای مبتلا به سوئ هاضمه انجام گرفته است و نشان داده شده است که با تغذیه صحیح به وسیله شربت رقیق می توان ان را معالجه کرد.همچنین باید اب اشامیدنی در اختیار زنبوران قرار داده شود.                                                                                                          

 

2-2-مسمومیتها

 

2-2-1-به وسیله گیاهان

 

مسمومیت زنبور عسل یک مسئله جدید و غیر قابل پیش بینی نیست .مشکل است بین گزارشات مسمومیت زنبور عسل و مسمومیت پستانداران تمایز قائل شد.مسئله مورد قبوم این است که هر چیزی که دام را مسموم میکند زنبور عسل را نیز مسموم خواهد کرد.در زیر به مهمترین خانواده های گیاهی که سبب ایجاد حالات مسمومیت در زنبوران شده اند اشاره میشود.                                                                       

 

2-2-1-1-خانواده سرخدارها

 

گونه های تاکسوس از خانواده سرخدارها به میزان وسیعی ذر جهان کشت میشود.برگ یا دانه انها پستانداران را مسموم میکند.از این گیاهان یک الکالوئید سمی به نام تاکسین شناسایی شده است. گزارشاتی مبنی بر مشاهده زنبوران مرده وجود دارد که عموما روده انها پر از گرده گونه های سرخدار بوده است.                                

                              

2-2-1-2- خانواده سوسنیها

 

گزارشاتی وجود دارد که گرده گیاه پیاز معمولی از خانواده سوسنسها برای زنبور عسل مسموم کننده است.با این وجود گرده افشانی این گیاه را زنبور انجام میدهد.گل لاله سفید معطر گل دیگری از این خانواده است که گل معمولی بهغچه ها می باشد که تعداد زیادی زنبور های مرده در روی این گلها مشاهده شده اند.وجود قند های مانوز و گالاکتوز در همولنف زنبورانی که از این شهد استفاده کرده بودند به اثبات رسیده است.از انجا که این نوع قند ها برای زنبور عسل سمی هستند دقیقا مشخص میشود که شهد گل لاله زنبور را میکشد.گالاکتوز قند عمده در قسمتهای سطحی ماده ترشح شده از گل لاله است.گونه های دیگری از این خانواده تحت عنوان فربق-شیرنج نیز دارای مواد حشره کش هستند.                                                   

                                                                                      

2-2-1-3- خانواده فاگاسه

 

گونه هایی از خانواده بلوط از خانواده فاقاسه در شرایط خاصی سبب مسمومیت  زنبورها میشوند و گمان میرود این موضوع با میزان زیاد اهک در خاک ارتباط داشته باشد.برگهای چسبناک بلوت همراه با عسلک به عنوان محل مناسبی برای رشد اسپرژیلوس کالیتپراتوس است که این قارچ سمی خطر ویژه ای برای زنبور دارد.                                                                                                                          

                                                                      

2-2-1-4- خانواده ریواس

 

گندم سیاه زراعی از خانواده ریواس است.گاهی گیاه در پستانداران علف خوار ایجاد حساسیت به نور می کند.در برخی از کشورها هنگام گل دادن گندم سیاه زراعی زنبوران گیجی مشاهده شده اند که رفتاری شبیه به مستی از خود بروز میدادند.این زنبوران در مدت 20دقیقه بهبود می یافتند.                                                            

2-2-1-5- خانواده الالگان

 

تعداد زیادی ازگیاهان این  خانواده دارای الکالوئید های سمی هستند که از میان انها ساختمان شیمیایی ماده ای به نام اکونیتین به خوبی شناخته شده است که دارویی سمی است و زمانی از ان به عنوان تب بر استفاده می شده است.به نظر میرسد که عسل تهیه شده از این گیاهان برای زنبور کمتر از انسا ن سمی باشد.در زنبورهای مسموم فلج پاها و حرکات تشنجی تمام بدن و طولانی شدن انقباض پاها و مرگ مشاهده می شود.                   

                  

2-2-1-6- خانواده کوکناریان

 

خشخاش که از خانواده کوکناریان است عامل مرگ و میر شدید زنبوران گزارش شده است.گمان میرود ماده ای که از ان ترشح میشود سمی است.                                                                                          

                                                                                                 

2-2-1-7- خانواده زیفونیان

 

گونه های گروه نمداراز خانواده تیلیاسه برای تولید عسل مشهورند.با این حال گاهی به نظر میرسد که برای زنبورها و دیگر حشرات سمی هستند.عسلکی که از این گیاهان به دست میاید گشنده میباشد.علائم مسمومیت عبارتند از:از دست دادن قدرت پرواز/خزیدن سریع/فعالیت غیر معمولی روی تخته پرواز/وجودا زنبور های فلج در کندو و توده های زنبور مرده در زیر درختان.جزئ سمی شهد این گیاهان قند هایی مانند مانوز  و گالاکتوز و ملی بیوز می باشد که برای زنبوران کشنده بوده ولی برای بیشتر پستانداران مغذی است.سمیت قند های خاص به غلظت انها در جیره غذایی بستگی دارد.                                               

 

2-2-1-8- خانواده چای

 

تعدادی از محققان در گیاهان خانواده چای غلظتهای متفاوتی از قند رافینوز را به دست اورده اند. سطوح اشباع قند رافینوز در شهد میتواند برای زنبوران مسئله ساز باشد و سبب مسمومیت انها گردد.                              

2-2-1-9- خانواده زیتونیان

 

یاس درختی و یاس بنفش از خانواده زیتونیان است که میتواند سبب تلفات زنبورها در بهار و تابستان شود.تلفات به هنگام کمبود گرده افزایش می یابد.                                                                          

 

2-2-1-10- خانواده اپوسنیاسه

 

گیاه خرزهره معمولی متعلق به خانواده اپوسیناسه به عنوان گیاه زینتی پرورش داده میشود. از برگهای ان الکالوئیدی به نام اولتاندرین به دست می اید که به عنوان حشره کش از ان استفاده میشود.خوشبختانه زنبور به سوی گلهای خرزهره جذب نمی شود زیرا گلهای این گیاه شهد و گرده زیادی تولید نمی کنند.                        

2-2-1-11- خانواده بادنجانیان

 

گیاه بذرالنبع یا بنک دانه به عنوان گیاهی دارویی مورد استفاده قرار میگیرد.این گیاه حاوی الکالوئیدهای اتروپی می باشد که سبب مرگ زنبوران بالغ و لاروهای انها میشود.گاهی زنبوران بعد از مصرف این دارو شرور میشوند.توتون معمولی نیز گیاه دیگری از این خانواده است که دارای مواد حشره کش مانند نیکوتین می باشد.گفته میشود مصرف زنبورها از گلهای توتون موجب تلف شدن انها میشود.                                         

2-2-1-12- خانواده میمونیان

 

گیاه گل انگشتانه به عنوان گل زینتی است که حاوی 12 گلیکوزید قلبی است.در جایی که منحصرا گل انگشتانه کاشته می شود گرده ان زنبور را مسموم میکند.همچنین گاهی گیاهان به طریق مکانیکی سبب مرگ زنبور میشوند.دیده شده است که چندین نوع گیاه با چسب یا تار و گودالهای پر از مایع یا از طریق بستن گلهایشان زنبورها را به دام انداخته اند.وجود 4-2 درصد گالاکتوزید در شربت50درصد زنبوران را میکشد.                                                                                                                                

                 

2-2-2-مسمومیت با سموم دفع افات نباتی

 

بسیاری از افت کشها و علف هرزکشهای اختصاصی واجد اثرات مضر و مهلکی بر روی زنبوران عسل می باشند.عموما افت کشها دارای اثرات مختلفی مانند:حشره کشی و جرب کشی و کرم کشی و...هستند و همچنین مکانیسم اثر این سموم با یکدیگر کاملا متفاوت است.برخی از سموم تماسی هستند یعنی از طریق جلد جذب می شوند.برخی به طور سیستمیک و برخی از طریق گوارشی جذب میشوند.عده ای از انها سریع الاثر و عدهای دیگر در مدت زمان طولانی تاثیر خود را میگزارند.همچنین این سموم از نظر ترکیبا ت شیمیایی نیز با یکدیگر متفاوتند که می توانند از گروه سموم فسفره و کلره و کاراباماته و...باشند.از نظر تاثیر این سموم بر روی زنبور عسل میتوان انان را به سه گروه تقسیم نمود:                                                                                    

1- ترکیبات بسیار سمی و خطرناک

2-ترکیبات متوسط                                      

3-ترکیبات بی خطر یا کم خطر                                                                                                        

2-2-2-1-ترکیبات بسیار سمی و خطرناک

که برخی از این مواد شامل امینو کارب/ازینفوس/مالاتیون/پرمترین/فسفامیدون و پروپوکسور می باشند.

2-2-2-2-ترکیبات متوسط

ترکیباتی مانند د.د.ت :نیکوتین/دیوکساکارب و... در این گروه می باشند.

2-2-2-3-ترکیبات بی خطر یا کم خطر

از حشره کشهای این گروه می توان به امیتراز/تمفوس و دیوکساتیون اشاره نمود.

 

گفته میشود که خطرناکترین سموم برای زنبور عسل ترکیبات ارسنیکی هستند ولی به هر حال چنانکه اشاره شد ترکیبات فسفره و جیوه دار و همچنین ترکیبات کلره نیز از سموم قوی و خطرناک محسوب میشوند.ترکیبات ارسنیکی را زنبور عسل همراه با گرده گل به کندو وارد کرده و باعث مسمومیت زنبورهای جوان یعنی پرستارها حتی لاروها می گردد.سموم حشره کش تماسی حداقل این مذیت را دارد که به محض تماس با بدن زنبورها بالهایشان فلج شده و از این رو زنبور روی درخت میمیرد و فرصت برگشتن به کندو و الوده و مسموم نمودن سایر زنبورها و لاروها را ندارد.                                                               

تولید ملکه

همان طور که می دانید هر کلنی به یک ملکه احترام وفرمان برداری می کند و تمام خصوصیت جمعیت به آن بستگی دارد پس برای همین بایدبه کلنی ملکه از بهترین نژادداد تا کلنی قوی و محصولاتش زیاد شود .اکثرزنبورداران ملکه کلنی را خریداری می کنند ولی بعضی از زنبورداران به گفته های تولید کنندگان ملکه اهمیت نمی دهند و می گویند زنبور را در محیط مخصوص جفت گیری قرار نمی دهند و برای همین ملکه خالص جفت گیری نمی کند و نر های دیگر که معلوم نیست چه خصوصیاتی داشته اند جفت گیری کرده اند برای همین به خوبی ملکه اعتماد ندارند و از خریداری آن منصرف می شوند و خود ترجیح می دهند ملکه را خودشان تولید یا کلنی را به حال خود میگذارند تا خود کلنی تولید ملکه کند ویا کلاًزنبور داری علاقه به تولید ملکه دارد برای همین اصول و ضوابطی را باید بداند تا بهترین ملکه را در بهترین کلنی تولید کند

1-  کلنی باید قوی بوده و تمام قاب های آن پراز زنبور باشد .

2-  کلنی باید آرام بوده و کمتر نیش بزند .

3-  تولید محصولات  کلنی بالا باشد .

روش های تولید ملکه2 دسته می شود :1-طبیعی  2- مصنوعی

در روش های طبیعی کلنی خود شاخون ملکه زده و ملکه را خود کامل رشد داده و آماده بهره برداری می کنند و تعداد شاخونها از 3 عدد گرفته تا 15 تا که تعداد آن بسته به زرنگی کلنی دارد .

در روش مصنوعی،تولید ملکه تحت نظارت کامل زنبوردار بوده وتعداد آنان شاخون ها از15 عدد گرفته وتا بالای 40 تا ادامه داشته و می توان گفت که در روش مصنوعی تولید ملکه بهتر بوده و می توانیم بیشتر به هدف خود برسیم .

روش های طبیعی

1- استفاده از شاخون تعویض ملکه

در زمان بهار کلنی ممکن است ملکه را از دست بدهد یا به علت پیری ملکه خواست عوض کند در این موقع شاخون هایی در وسط شان درست شده وداخل آن تخم ریزی می کنند تعداد شاخون ها از 2عدد است تا6عدد، زمانی که سر شاخون ها بسته شدزنبور دار در این حال باید بزرگ ترین و داراز ترین شاخون را جا گذاشته و مابقی شاخون ها را از قاب جدا می کند

 

قابی را آماده و 2 یا 3 تخته چوب هم قطر با قاب آماده و به صورت طولی و موازی با قاب بالا و پایین ، داخل قاب محکم قرار می دهیم و روی آن را با نواری از موم می پوشانیم و شاخون هارا همانند داخل کندوسرشان به سمت پایین به تخته می چسبانیم و قاب را در کندویی قوی که دارای ذخیره باشند(درصورتی که کلنی ذخیره نداشت با قاب عسل یا محلول قند تغذیه شان میکنیم )و 24 ساعت پیش یتیم شده اند قرار میدهیم یا شاخون هارا در وسیله ای به نام انکوباتور (ماشین جوجه کشی )قرار می دهیم و در ضمن بین شاخون فاصله باشد تا در روز های نزدیک به تولد ملکه(از زمان تخم تا ملکه بالغ 15 روز به طول می انجامد)شاخون ها را داخل قفس مخصوص قرار دهیم تا در هنگام تولدشان به یک دیگر حمله ور نشوند و جا برای گذاشتن قفسه باشد . در اصطلاح به این قاب ،قاب پیوندی می گویند

 

2-استفاده از شاخون بچه دهی

دراین حالت همانند روش با عمل می کنیم ولی بااین تغیر که دیگر شاخونی در داخل کندو باقی نمی ماند. ملکه های بدست آمده در روش دوم بهتر است زیرا در روش اول ممکن است کلنی از لارو هایی پیرتر استفاده کند ولی در روش دوم از کلنی تخم مخصوص بچه دهی را در شاخون آن می گذارد .

3-استفاده از قاب حاوی لارو و تخم

در این روش ابتدا کلنی را یتیم میکنیم و تمامی قاب های تخم و لارو را از کلنی بدون آن که زنبوری روی آن نشسته با شد به کلنی های دیگری می بریم و از کلنی های خوب یک قاب لارو برداشته و داخل کندو می گذاریم وبعد از مدتی شاخون در روی قاب ها تشکیل می شود ولی در این روش هم ملکه های خوبی به وجود نمی آید زیرا کلنی از لارو های پیر تر استفاده میکند.

می توانیم به جای استفاده از قاب لارو از قاب تخم استفاده کنیم به طوری که طرفی از قاب تخم و طرفی دیگر هیچ تخم ،لارو یا شفیره ای نباشد و بعد قاب را به طرف اندرونی درب کندو به صورتی که سر تخم ها به طرف پایین و عمود با زمین باشند بعد از مدتی این قاب دارای تعدادی شاخون دارد و می توان گفت که ملکه های بدست آمده از کیفیت خوبی برخوردار اند 

روش های مصنوعی

برش کمانی و موزاییک کاری :

در این روش کلنی باید یتیم شود و تمامی قاب های تخم و لارو را از کندو خارج و

به کندو های دیگر انتقال شود به غیر از یک قال لارو و در مقابل باید قاب های شفیره از کندوها بگیریم  وبه این کلنی بدهیم وقاب لارو را با چاقویی تیز و داغ یک برش کمان دار در زیر قاب ایجاد کنید و قاب را در وسط کندو قراردهید بعد از 5 روز از کلنی بازدید و یک ردیف از لارو هایی که به شفیره تبدیل شده اند را با کاردی تیز سر هجره های آن را می زنیم در این حال خود زنبور ها شفیره هارا بیرون میریزند و دلیل این کار این است که5روز دیگر شاخون ها که زیر برش کمانی ساخته می شوند باید جدا کرد و در قاب پیوندی گذاشت و برای این که در هنگام برداشت شاخون به داخل آن آسیب نرسد باید قسمتی از موم دور آن را برداشت و هم چنین ممکن است که شفیره را کشت برای همین بهتر است سر شفیره های ردیف بالایی را  زد . در روش موزاییک کاری لازم نیست قاب لارو را برش داد وباید قابی خالی را برش داد و مانند روش بالا تمامی قاب های تخم و لارو را خارج باید کرد ویک قاب تخم باقی ماند و این قاب را در ناحیه تخم در ابعاد3*5 بریده و به صورتی که تخم به طرف پایین عمود است در برش کمانی ، موزاییک کاری و از موم مذاب برای چسباندن استفاده کنید ومابقی کار ها مانند روش برش کمانی است .

پیوند:

به عمل انتقال لارو یک روزه از سلول های کارگر به شاخون های ملکه را پیوند می گویند .پرستاری از لارو ها بر عهده کندو پرستار است (کلنی است که از تخم های پیوندی به خوبی مواظبت و بیشتر لاروهارا تغذیه می کند و خود سر شاخون ها را می بندد و ملکه را آماده می کند )که در اینجا لازم نیست کندویی که از آن لارو را بر داریم یتیم کنیم بلکه باید کندو یی که دارای زنبوران پرستار همراه با ذخیره کافی است یتیم کرد که به این کندو ، کندو پرستار میگویند که البته این جمعیت به حد اکثر خود رسیده باشد و دارای سلول های در حال تولد داشته باشد و نیت تولید شاخون بچه دهی را داشته یا شاخون زده باشد

ابتدا باید قاب پیوند مخصوص این روش را توضیح دهم :این قاب با قاب هایی که قبلا توضیح داده بودم یکی است و تنها فرق آن در یک مرحله دیگر است که باید اضافه شود در این مر حله باید شاخون هایی سر باز به ارتفاع 1 سانتی متر بسازیم که روش ساخت این صورت است که انگشتک های مخصوصی که مخروطی شکل اند و قطر آنها 7mmاست و که موم مذابی را آماده میکنیم و یک ظرف مخلوط صابون با آب هم آماده میکنیم و انگشتک را داخل آب و صابون زده و بعد داخل موم مذاب میکنیم و بیرون می آوریم این عمل را چند بار انجام می دهیم تا به اندازه کافی قطر پیدا کند و آن ها را بیرون آورده و تا ارتفاع  cm1جدا می کنیم ودر آخر آن را شستشو می دهیم زیرا زنبور در جایی که کمترین بوی صابون می دهد هم کار نمی کند و بعد از شستشو آن را به قاب پیوند متصل میکنیم .در هر سلول هال ساخته شده یک قطره ژله رویال که با آب مقطر رقیق شده می اندازیم و از کندو مادر قابی حاوی لارو را بر میداریم و جوان ترین لارو هارا انتخاب و با سوزن پیوند همان طور که در کلنی بوده اند زیر لارو برده و بیرون می آوریم و همان طور بدون هیچ پشت و رویی در هر سلول ساخته شده یکی قرار میدهیم اگر لارو پشت و رو شود روزنه ها تنفسش توسط ژله ها مسدود و کار ما درست در نمی آید . قاب را داخل کندوی پرستار که 24 ساعت پیش یتیم شده وتمام قاب های تخم و لارو برداشته شده قرار میدهیم و هر5 روز یکبار به کلنی سر میزنیم و مابقی کار ها مانند روش های قبل است .

استفاده از دستگاه یَنتِر (جِنتِر):

این دستگاه خود دارای سلول است که ملکه را در آن حبس میکنیم میله های آن دارای فاصله های پنجره ملکه است برای همین ملکه نمی تواند بیرون بیاید ودر همان سلول ها تخم گذاری می کنند بعد از تخم گذاری باید ملکه را بیرون آوریم چرا که از کمی جا ممکن است که بیشتر از یک تخم بگذارد که باید با انبرک تخم های زیادی را بیرون آورد .بهد از آن که تخم ها بیرون آمدند و تغذیه شدند سلول هارا بیرون آورده و روی قاب پیوند قرار می دهیم .

روش دیگربرای تولید ملکه :

 خودم این روش را طراحی کرده ام به طوری که قابی پیوندی همراه سلول هایش آماده و یک طبق روی کندو قرار داده بین دو طبق پنجره مانع عبورملکه میگذاریم وملکه را به بالای کندو برده وفقط همان قاب پیوند در آن بالا باشد قرار میدهیم ملکه به ناچار در آن ها تخم ریزی کرده و بعد از تخم ریزی ملکه را پایین برده و یک قاب لارو در کنار قاب پیوند قرارمیدهیم اگر در کندو قاب لارو نبود جایش از کندو های دیگر یک قاب لارو بدون زنبوردر داخل جمعیت قرار می دهیم بعد از مدتی که زنبوران به آن قاب آمدند قاب را بالا برده و کنار قاب پیوند قرار میدهیم تا زنبوران پرستار تخم ها را دیده و از تخم ها مواظبت کنند .

جفت گیری ملکه های تولیدی

ملکه جفت نخورده مانند قلابی بی طناب برای زنبوردار است چرا که اگر ملکه جفت گیری نکند تخم دانش بدون نطفه مانده و تخم نر می گذارد و در زنبورداری زنبور نر یک الاف عیش و نوش دار است که علاوه بر جفت گیری بخوروبخواب دارد که حتی نیش هم ندارد در درگاه زنبورعسل خستگی و تنبلی معنا ندارد حالا که زنبور نر باشد که دیگر بد تر است برای همین باید ملکه بارور باشد تا تخم زنبوران کارگر بگذارد و کلنی را سروسامان بخشد برای همین باید ملکه را به خوبی پرورش داد تا کلنی پر بار و عالی داشته باشیم .بحث جفت گیری ملکه پیچیده است و باید به درستی انجام شود ابزار مورد نیازآن عبارت اند از :1- نوکلوس(کندو جفت گیری)   2-قاب دارای موم آج شده در عرض 3سانتیمتر (همان قابی که برای جلوگیری از بیکاری کلنی ها استفاده می شود)

زنبور نر در اصل تا km10 بیشتر نمی تواند پرواز کند ولی پرواز زنبور نری تا 45 kmهم گزارش شده ولی اندازه اصلی آن km10می باشد .ملکه باید با نر های کلنی های خوب که دارای محصول خوب و آرام باشند جفت گیری کند که جفت گیری نا خالص ممکن است موجب نا مرغوبیت ملکه می شود برای همین باید خالص با نر خوب جفت گیری کند پس باید منطقه از هر گونه کلنی دیگر در ایستگاه جفت گیری تا شعاع 10کیلومتری پاک باشد و نوکلوس هارا باید در آن جا قرار دهیم .

ابتدا ما 5روز قبل از انجام عملیات تولید ملکه 3 قاب دارای موم عرض 3 سانتی متری را تهیه میکنیم و هر کدامیک را در کندویی قرار میدهیم تا آن را بافته و در آن تخم ریزی کنند و چون آنرا به ابعاد سلول نر می سازند در آن تخم نر میگذارند زمانی که تخم ها در چند روز دیگر در حال تولد اند ملکه هم در حال تولد است و کندو نوکلوس را آماده می کنیم این ابزار از نوع ایرانی کندویی است که سه قسمتی است که هر قسمت آن با تخته چوبی درب گذاری شده در هر قسمت سه قاب جا دارد و درهر قسمت یک قاب نر می گذاریم و به کندویی رفته که می خواهیم از آن بچه بدهد رفته و یک قاب شفیره های در حال تولد با زنبورانش (البته اگر روی آن قاب ملکه باشد باید آن را سرجایش گذاشته و از قابی دیگر استفاده کرد)برای هر قسمت گرفته و درهر قسمت خود قرار می دهیم و قابی دارای ذخیره عسل و گرده را بازنبورانش در داخل هر قسمت قرار میدهیم درب چوبی آن گذاشته و درب اصلی کندو را می گذاریم بعد از به دنیا آمدن ملکه آن را درقفس گذشته و مانند روش توزیع ملکه به هر قسمت کندو می دهیم و به ایستگاه جفتگیری ملکه میبریم تا ملکه جفت گیری کند اگر در مواقعی دیدیدم که هجراتی مومی در کندو است که در آن چند تخم است بدانید به علت کمبود جا ملکه در هر هجره چند تخم میگذارد و اشکالی ندارد و از نقص ملکه نیست بلکه نشانگر بارور بودن کامل آن است

راه حلی برای ساخت کندو جفت گیری

 این راه حل را خودم طراحی کرده ام .به طوری که تخته یونولیت هایی در بازار وجود دارد به قطر cm1که به ابعاد ضلعی که موازی قاب داخل کندو است به تعداد 2 عدد برش داده و در کندو به فاصله های مساوی برای ایجاد فضای مساوی برای هر قسمت قرار میدهیم و روی این سه قسمت یک شبکه مانع عبور ملکه قرار میدهیم این نوعی کندو جفت گیری است که اگر کندو ی جفت گیری در دسترس نبود و یا به دلایلی نتوانستید آن را تهیه کنید از این راه حل استفاده کنید

سالنامه زنبورداری

فروردین ماه

   درصورت نياز، قاب به کندو اضافه می کنیم . باید همیشه دو قاب از کندو جلوتر باشیم ؛ نه بيشتر. از همین ماه باید مراقب تراکم جمعیت در فضای پرورشی باشیم . تراکم جمعیت از عوامل اصلی ایجاد بچه کندو است .

 بهترین زمان برای تعویض ملکه همین ماه  است  زيرا احتمال پذيرش ملكه در این ماه بيش از ماه های ديگر است. دراول فروردین یک تغذیه برای زنبور لازم است.

 در زمان بارندگی هم باید کلنی را تغذیه کرد؛زيرا علي رغم جريان مناسب شهد ، به علت عدم امکان پروازو نيز افزايش جمعيت ، ممكن است ذخيره ی غذايی کندو پاسخ گوی نيازكلني نباشد . در نتيجه کلنی براثرگرسنگي ،  ضعيف و يا نابود مي شود .

اردیبهشت ماه

پرکارترین ماه برای زنبور عسل و زنبوردار است. اوج فراواني جمعیت و تخم ریزی در اردیبهشت و خرداد است.(البته این مورد برای بعضی نژاد ها مثل اسرائیلی این طور نیست) در اغلب استان های مرکزی و شمالی کشور، اردیبهشت ماه زمان بچه دادن کندوهم هست .در این ماه به کندو قاب های زیادی می دهند و روی جمعیت های قوی طبق می گذارند. مهم ترین کارهای زنبوردار در این ماه ، مدیریت ، پیشگیری و کنترل بچه کندو ست .

خرداد ماه

   اوج تولید عسل و افزايش محصول در این ماه است. در این ماه نيز می توان از

 کلونی بچه گرفت زيرا حداکثرميزان تخم گذاري سالانه در این ماه انجام می شود .به طور معمول در پایان خرداد ماه،  یک مرحله برداشت عسل انجام می گيرد

تیرماه

   به طورمعمول در تیرماه ، به علت افت ناگهاني جريان شهد باید کندو ها را جابه جا کرد . اگر امکان جابه جایی کندوها فراهم نبود، از تغذيه ی مرتب آن نبايد غافل شد. به هر حال در تغذیه ی زنبور عسل باید مراقب بود که غذاهای مصنوعی به محصول عسل کندو ، راه نیابد.

مرداد ماه

   در این ماه باید جمعیت را به كمك شربت تحریک کرد . زنبورهای نر در مردادماه به علت اتمام  فصل جفت گيري و به دليل اين كه فقط مصرف کننده اند و درهيچ يك از فعاليت هاي كلوني شركت ندارند ، از كندو اخراج می شوند . در اصطلاح به اين رفتار« نركشي » می گويند . بديهي است که زنبورهای نر در اين حالت ، به علت وابستگي شديد غذایي که به زنبورهای كارگر دارند ، به زودی می ميرند . اين رفتار نشانه ی ديگري از افت ناگهاني جريان شهد است که رفتار غارت كلوني ها را نيز به دنبال خواهد داشت .

شهریور ماه

 در این ماه رفتار نركشي پایان یافته امّا رفتار غارت ادامه دارد. اگر عسل تولیدی در بهارتاكنون برداشت نشده ، باید از کندو خارج شود ، در غير اين صورت ممكن است مورد استفاده ی خود زنبورها قرار گيرد .

 همچنين اگر کندو ها را کوچ داده باشيم ،می توانيم يك بار ديگرعسل برداشت کنيم. از اين ماه به تدريج جمعيّت ها کاهش می یابد و کندو ها ضعيف تر می شوند. آخرین فرصت برای تعویض ملکه های پیر و ضعیف در این ماه است . تعویض این ملکه ها به روش تابستانی و با استفاده از قفس بزرگتر انجام می شود . همچنین در این موقع باید دریچه های پرواز را تنگ کرد تا اگر هم دیگر را غارت کردند بتوانند از خود دفاع کنند.

مهر ماه

   در این ماه باید زنبورها را برای زمستان گذرانی آماده کنیم :

 - تغذیه ی زمستاني را شروع کنيم وازعایق بندی کندوها و بازدید دریچه ی پرواز غافل نشويم . به طورمعمول در مهر ماه به منظور كاهش مصرف انرژي وجلوگيري از ورود مهاجمان مختلف از قبيل موش وزنبور های بزرگ و ... به داخل كندو ، دريچه ی پروازرا كوچك تر کرده ویا از شبکه های مخصوص استفاده می کنند. کندوها باید سالم باشند . کندوها را باید  در محلی که از جریان باد  سرد زمستانی دور است ، نگه داریم .

- باید به تعداد لاروها و تخم ها توجه کنیم ؛ارزش تخم ولارو در اين موقع از سال بسيار زياد است كلوني پرجمعيت راحت ترزمستان را پشت سرمی گذارد

- باید کندو را از نظر ابتلا به انواع بيماری ها از جمله «واروآ» و «نوزما» بررسی و در صورت لزوم با آن ها مبارزه کنیم .

-اگر با کندویی روبه رو شدیم که ذخیره ای کافی نداشت و ضعیف بود باید با کندو های دیگر ادغام شوند تا در زمستان جان سالم به در ببرند .

آبان ماه

   در این ماه ، ملکه تخم ریزی خود را قطع می کند. بنا براين بايد ازبازديدهاي بي

 مورد به ويژه زماني كه درجه حرارت محيط زير 10 درجه و رفت و آمد زنبورها  قطع شده است ، اجتناب  نمود .  براي اطلاع از وضعيت كلوني مي توان از روش های ديگری استفاده کرد :  - اگر زنبور را کنار آب ديديم  ؛ يعني در کندو تخم یا لارو وجود دارد .همچنين ديدن و شمارش زنبورهایی که به کندو وارد و یا از آن خارج می شوند ، وزن کردن مستمر كندو ، گوش دادن به صداي زنبورهای داخل كندو پس از آن که به ديواره ی کندو ضربه زدیم يا مشاهده ی  مصرف شربت زنبورها مي تواند از روش هاي مناسب كنترل زنبورستان باشد . استفاده از اين روش ها می تواند در مدّت زمستان گذراني ادامه يابد .

آذر ماه

   در این ماه به علت بارش احتمالی برف باید سوراخ پرواز هر چند وقت یک بار مورد بازدید قرار گيرد. همچنين مي توان به امور دفتري از جمله آمار زنبورستان ، كندوهاي آن وشناسنامه ی هر يك از كلوني ها رسيدگی کرد و به نظافت ابزار ، وسايل داخل انبار و مرتب کردن آنها پرداخت.

دی ماه

   به علّت سرمای زياد ، نباید درِكندو را باز کرد و وضعیت کندو را  باید از طریق

 سوراخ پرواز بررسی نمود . در مواقع ضروری، باید این کار را در یک روز آفتابی انجام دهیم.

بهمن ماه

   در این ماه زنبور از خواب زمستانی بیدار می شود . در اواسط این ماه ، ملکه

 شروع به تخم گذاری می کند.(هم زمان با شکفتن گل های بید مشک )اگر نسبت به محیط شناخت داریم ، باید قانون 40 روزه (تغذیه ی تحريكي به نسبت 3 به 5 شکر با آب مخلوط شود)را اجرا کنيم ؛ تغذيه در اواخر اين ماه ، در چهل روز بعد موج جمعيتي را به راه می اندازد  كه با اول اوج جريان شهد همزمان است . بیماری «نوزوما» هم از بیماری  است که در این ماه زیاد می شود.

اسفند ماه

   فعّاليّت تدريجی زنبور ها از اوّل اين ماه آغاز می شود . تخم گذاری افزايش می يابد و مصرف غذای جمعیت نيز نسبت به ماه های ديگر بيشتر می شود . به  طور معمول اوج تلفات زمستاني كلوني ها نیز به علت اتمام غذاي آنها  در اين ماه ديده مي شود.

 (برگرفته ازکتاب آموزش زنبورداری گام به گام با اندکی تغیرواضافه کردن وتصرف)

محصولات زنبور

زنبورعسل درای محصولاتی است که در موارد 1-خوراکی 2- دارویی پزشکی 3-صنعت کاربرد دارند.

این محصولات عبارت اند از 1-عسل 2-موم 3-عسلک 4-بره موم 5-ژله رویال 6- گرده 7-زهر

عسل

عسل یک شیرین کنده چسبناک است که به طور طبیعی توسط زنبورها برای تغذیه شخصی شان استفاده درست می شود. تهیه عسل از چرخش زنبورها به دور گل ها شروع می شود. آنها در همین حال شهد گل ها را در دهان خود جمع می کنند. شهد گل ها با آنزیم مخصوصی که در بزاق دهان زنبور وجود دارد، ترکیب شده و طی یک فرایند شیمیایی، تبدیل به عسل می شود. زنبورها، عسل را به داخل کندو می برند و آنرا درون حفره ها و دیواره های هر شبکه از کندو ذخیره می کنند. ارتعاشی که از بال زدن های آنها ایجاد می شود، کارتهویه را انجام داده و موجب می شود رطوبت بیش از اندازه آن از بین رفته و آماده مصرف گردد.
عسل در محدوده رنگ ها متفاوتی از جمله سفید، کهربایی، قرمز، قهوه ای و تقریباً سیاه درست می شود. طعم و حالت آن به شهد گل هایی که عسل از آن تهیه میشود، بستگی دارد. بیشتر زنبورها عسل را از شهد گل هایی نظیر شبدر، یونجه، خلنگ، و اقاقیا درست می کنند، اما می توان گفت که عسل از گل های متفاوت از جمله سنبل و آویشن نیز می تواند گرفته شود

.

تاریخچه عسل
عسل از قرن ها پیش هم به عنوان غذا و هم به عنوان دارو مورد استفاده بشر قرار میگرفته. پرورش زنبور عسل به منظور تهیه عسل، برمی گردد به 700 سال پیش از میلاد مسیح. برای مدت ها عسل به عنوان یک ماده خوراکی مقدس و نادر شناخته می شده. در زمان باستان از عسل بیشتر در مراسم مذهبی به عنوان ماده ای برای تکریم خدایان استفاده می شده. همچنین از عسل برای مومیایی کردن مردگان نیز بهره می جستند. از این گذشته به عنوان دارو و وسیله ای برای آراستن و زیبایی نیز به کار می رفته. در تاریخ اینطور آمده که برای مدت ها، تنها خانواده های ثروتمند، توان استفاده از عسل را داشتند چرا که این ماده آنقدر گران بوده که تنها خانواده های متمول قدرت خرید آنرا پیدا می کردند.
پرستیژ عسل برای قرن ها ادامه داشت تا زمانیکه طرز تهیه شکر تصویه شده از چغندر قند و نیشکر "کشف" شد. از آنجایی که تولید شکر در مقادیر انبوه، گسترش پیدا کرد و از قیمت مناسبی نیز برخوردار بود، توانست جای خود را در میان مردم باز کند. به مجرد جلب توجه مدرم به شکر، عسل در مصارف آشپزی جای خود را به شکر داد. هر چند عسل هنوز هم به عنوان یک ماده شیرین کننده شناخته می شود، اما بیشتر برای مصارف دارویی و شیرینی پزی مورد استفاده قرار می گیرد.

انواع عسل

1-عسل بهاره:این عسل اواخر بهار برداشته می شود

2-عسل پاییزه:این عسل در اواخر تابستان برداشته میشوند و مقدار آن کمتر از عسل بهاره است .

3-عسل تک گل :این طور عسل فقط از یک نوع گل است که در استان های پر گل بیشتر است برای مثال اگرهمه ی بیابان گل گَوَن باشد ، همه ی کندو های آن بیابان عسل گون را دارا اند .

4-عسل دارویی(چند گل):این طور عسل برای مناطقی است که گل های متنوع داشته باشند وبرای همین است که خاصیت چند گل را دارند و به آن عسل دارویی می گویند .این عسل بیشتر در استان  های کویری مثل یزد فراوان است .

5-عسل معطر :این نوع عسل ها در محصول نواحی کوهستانی است که عسلی خوش طعم است .

6-عسل کلزا:عسل گلی است که تولیدی عسل آن در هر هکتار حدود50 تا100 کیلو گرم است. این عسل به راحتی شکرک می زند .

7-عسل شلغم:عسل گلی است که تولیدی عسل آن در هر هکتار 100تا500 کیلوگرم میباشد

8-عسل شکوفه های پرتقال:این شکوفه های پرتقال به قدری برکت دارد که یک کلنی قوی در یک باغ در عرض 10 روز 80 کیلو گرم عسل را می تواند جمع آوری کند و رنگ عسل این درخت زرد روشن است .

9-عسل پنبه:عسل گلی است که عسل تولیدی آن در هر هکتار حدود 100تا200 کیلوگرم است

10-عسل آفتابگردان :گلی است که دارای عسلی بسیار خوش طعم است و این عسل زود تر از هر عسل دیگر شکرک می زند

11-عسل سیب: گلهای آن سفید ، صورتی یا قرمز لعلی است. میزان عسل تولیدی از هر هکتار 0 تا 50 کیلوگرم و دوره گلدهی آن 9 روز است

ترکیبات عسل

همه عسل ها ترکیبات یکسان دارند ولی نسبت آنان متفاوت است.موادتشکیل دهنده عسل عبارت اند از آب،قندهای مختلف،اسیدهای آلی،اسیدهای آمینه،ویتامین ها، آنزیم ها،موادمعدنی،اسانس های روغنی و ....

آب(رطوبت)

درصد رطوبت عسل از 13%تا28%میباشد که میانگین آن 5/18%می باشد

قندها

میزان قند عسل حدود 4برابر آب عسل است که تا به حال 26 نوع قند تا به حال در عسل شناخته شده است .

حدود 75تا85 درصد عسل را کربوهیدرات تشکیل داده که از آن 95تا99 درصدقند است و80تا90 درصد قندها را قندهای گلوکز و فروکتوز را تشکیل می دهد.نوعی قند در عسل به نام ساکارز وجود دارد که خیلی مهم بوده و اکثر زنبور داران درصد ساکارز عسل را میخواهند که ساکارز عسل خوب از 3تا5 می باشد

موادمعدنی

منشا مواد معدنی عسل شهد گل هاست که میانگین آن 7/0%است و پتاسیم مهم ترین این مواد است .

اسیدها

18 نوع اسید آمینه درعسل شناخته شده است و مهم ترین آن ها پرولین است

و منشا اکثر اسید ها آمینه شهد گل ها اند

مهمترین اسیدهای آلی عبارت اند از گلوکونیک،فرمیک،استیک،مالیک و ...

آنزیم

از مهمترین مواد متشکله عسل اند که شهد را به عسل تبدیل می کنند و به حرارت حساسیت بالایی دارند

ویتامین

منشا اصلی ویتامین ها شهد ها و در مرحله بعد گرده ها اند و گرما و نور آن هارا خراب می کند

تغیرات عسل بعد از برداشت آن

شکرک یا رس کردن

اگر عسل در دمایی پایین تر از دمای کندو باشد متبلور شده و شکرک میزند . یکی از عوامل مهم در شکرک زدن عسل بالا بودن میزان گلوکز آن است . برای پیشگیری از آن می توانیم عسل را در دمای 30تا37درجه قرار دهیم یا عوامل خارجی مثل ذرات موم و...می تواند عسل را به سوی شکرک زدگی ببرد را از ین برد .برای همین باید عسل را صاف کنیم .اگر عسل رس کرد آن را در مقابل آفتاب داغ برای 2 روز قرار داده و یا در ظرفی فلزی یا شیشه ای گذاشته و در ظرفی پر از آب جوش گذاشته و حدود 6 تا 8 ساعت حرارت می دهیم در این حال عسل از حالت شکرک خارج می شود در روش دوم به هیچ وجه عسل دیگر شکرک نمی زند ولی خواص عسل هم از بین می رود.

تخمیر

تخمیر عسل به دو عامل رطوبت و گرما نیاز دارد اما اگر رطوبت عسل پایین باشدگرما هم حریف نیست برای همین بهتر است از شان هایی که سر سلول های عسل آنها بسته است استفاده شود.علایم تخمیر عسل عبارت اند از دادن بوی نا مطبوع از عسل  و ترش شدن آن

خواص عسل

یخرج من بطونها شراب مختلف النوانه فیه شفاءللناس

از گذشته تا کنون از عسل  در درمان بسیاری از بیماری ها استفاده شده است. مهمترین خاصیت عسل ، ضد میکروب بودن آن است. در حالی که عسل یک ماده کاملاً خوراکی است و بایستی محیط خوبی برای پرورش میکروب ها باشد ، ولیکن میکروب ها در معرض عسل نابود شده و اجساد آنها نیز به مرور از بین می رود. زیرا عسل حاوی آنتی بیوتیک و آنزیم دیاستاز است . در گذشته از این خاصیت عسل  برای از بین بردن پینه های دست و پا سود می جستند.

در قدیم هر دارویی را با عسل  مخلوط می کردند، زیرا خاصیت بهبود بخشی داروها را چند برابر می کرده و امروزه هم از عسل در بسیاری از محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده می کنند.

از عسل در فرآورده های ضد سرفه  بطور مستقیم و غیرمستقیم استفاده می شود . مزه مزه و غرغره شربت عسل برای برطرف کردن زخم های دهان و ورم گلو  بسیار سودمند است. عسل ضد آسم است.
• عسل با اینکه بسیار شیرین است، برای دندان ها  و لثه مضر نیست، بلکه لثه ها را سالم می سازد و دندان ها را سفید می کند.
• دستگاه گوارش را پاک می سازد و ضد اسهال است. در تحقیقات ثابت شده اثر بسیار مفیدی برعفونت های معده با هلیکو باکتر پیلوری دارد. از این رو ضد زخم معده  و دستگاه گوارش است.
• عسل در درمان آب مروارید ( کاتاراکت ) مفید است.
• عسل بادشکن است و برای معالجه قولنج روده تجویز می شود و در مسمومیت های غذایی، دستگاه گوارش را پاک می سازد.
• دوست کبد و پادزهر است، پس در بیماری های کبدی مصرف آن مفید است .سکنجبینی که با عسل تهیه می شود، صفرابری اعلاست.
• سنگ های کلیه  و مثانه را از بین می برد. برای این منظور عسل را با کندر باید مصرف کرد.
• عسل خواب آور است و به مبتلایان به بیماری کم خوابی  توصیه می شود که قبل از خواب چند قاشق مرباخوری عسل میل کنند.
• برای رفع کم اشتهایی  مفید است و کلاً جریان خون را در بدن بهبود می بخشد. از این رو به رشد عضلات کمک می کند، پس برای بچه های کم اشتها  و افراد ورزشکار  بسیار مفید است.
• عسل گرفتگی مویرگ ها را باز می کند و برای عروق بسیار مفید است. پس سالمندان  اگر هر روز شربت عسل و لیموی  تازه بنوشند، عمر طولانی تری خواهند داشت.
بررسی مقالات سال های 1984 تا 2001 نشان می دهد حداقل 25 تحقیق راجع به اثرات ضد زخم عسل انجام شده که نتایج آنها مثبت بوده است. عسل به عنوان التیام دهنده زخم و نگهدارنده پوست مورد تأیید قرار گرفته است. همچنین 40 مورد دیگر نشان داده ، عسل دارای اثرات ضد خونریزی با موفقیت 88 درصد بوده که این عمل به همراه اثرات ضد میکروب نیز بوده است.

خاصیت ضد میکروبی در عسل با PH حدود 2/3 تا 5 به هیدروژن پراکسید(H2O2) مرتبط بوده که از تغییرات آنزیمی گلوکز به گلوکونیک اسید حاصل می شود. به هرحال اثرضد میکروبی عسل پس از گرم شدن یا در معرض آفتاب قرار گرفتن کاهش می یابد.

عسل های تولیدشده از جنگل و کوه های اروپایی مرکزی بیشتر از درختان کاج(PINUSSPP) و عسل های حاصل از MANUKA در نیوزلند از گیاه LEPTESPERMUM SCOPARIUM دارای خاصیت بسیار قوی ضد میکروبی است و بروی برخی میکروب ها از جمله استافیوکوک اورئوس و اپیدرمیس و استرپتوکوکوس پیوژنز و آنتروباکتریاسه اثرات خوبی دارد. عسلی که در نیوزیلند و استرالیا از گیاه مذکور حاصل می شود در جهان منحصر به فرد بوده و به آن عسل UNIQUE MANUKAFACTOR)) می گویند.
سم شناسی : عسل ماده ای کاملاً خوراکی است ، ولی در موارد استثنایی ممکن است به اسپورعامل بوتولیسم آلوده باشد که ایجاد سم کرده و مسمومیت زاست ، به همین دلیل مصرف آن برای کودکان زیر یک سال ممنوع است. همچنین بعضی افرد ممکن است نسبت به دانه های گرده موجود درعسل حساسیت داشته باشند.

ممکن است بعضی از زنبورها به گل خرزهره و چند گل سمی دیگر عادت کنند و محصول سمی تهیه نمایند که البته این کار به ندرت اتفاق می افتد.

تشخیص عسل مرغوب

 

زنبورداران و افرادي که با فرآوري عسل سرو کار دارند تشخيص تجربه نسبتا خوبي دارند ولي هنوز روش ساده اي براي مردم وجود ندارد که بتوانند براحتي عسل تقلبي رااز عسل طبيعي تشخيص دهند.البته در ازمايشگاه با دستگاههاي ساده مرغوبيت و صدمات مختلفي که به عسل وارد شده قابل اندازه گيري است.

عوامل کنترل کننده عسل که به هفت قانون طلايي معروف هستند شامل موارد ذيل مي باشند.

1- عسل بايد خالص بوده و با ماده ديگري مخلوط نشود.يعني با توجه به قوانين مواد غذايي چيزی به آن اضافه يا کم نگردد.
2- عسل بايد رسيده باشد يعني بيش از نصف سلول هاي شان عسل داراي درپوش هاي مومي مي باشند.
3- جهت حفظ ترکيباتي مثل مواد معطر، آنزيم ها ، مواد ضد ميکروب و رنگدانه ها بايد عسل در شرايط طبيعي خود نگهداري شود.
4- عسل بايد تميز بوده فاقد ذرات موم ، اجزاي بدن زنبورها و ساير حشرات باشد.
5- عسل به صورت مايع (شفاف) وکريستالي بايد از غلظت خوبي برخوردار باشد.
6- عسل بايد به خوبي بسته بندي شده و همچنين برچسب مناسبي داشته باشد.
7-برچسب عسل بايد حاوي اطلاعات صحيحي شامل منشا گياهي عسل ،تغذيه زنبور و نام زنبوردار آن باشد.

شربت های عسل

نوعی نوشیدنی لذیذ
نصف لیوان آب سیب را با نصف لیوان آب پوره شاتوت مخلوط کنید و مقداری عسل جهت شیرین شدن به آن اضافه کرده و در آخر مقداری جوز هندی روی آن پاشیده ،تکه های یخ در لیوان می اندازید و مصرف می نمایید.

پا لوده توت فرنگی با عسل
نیم کیلوگرم توت فرنگی را بعد از له کردن با چنگال با قدری عسل مخلوط و بعد از سرد شدن مصرف نمایید.

شربت عسل و توت فرنگی
یک لیوان شیر را با نصف لیوان توت فرنگی له شده و قدری عسل مخلوط کرده و پس از افزودن مقدار کمی نمک خوب به هم زده و تناول نمایید.

شیر و عسل
عسل به علت داشتن مواد معدنی  اگر همراه شیر مصرف شود یک غذای کامل را تشکیل می دهد.بعضی از محققین تاکید می کنند که به 12هفته می توان به عنوان غذا فقط از شیر و عسل و ویتامین استفاده نمود بدون اینکه در بدن هیچ گونه کمبودی از نظر مواد غذایی پدیدار شود.

مخلوط شیر و عسل از مغذی ترین و شفابخش ترین غذاها بوده و مصرف آن برای همه مخصوصأ اطفال بسیار نافع است زیرا سریع الجذب بوده و به آسانی هضم می گردد چنانچه دو قاشق غذاخوری عسل را یک لیوان شیر گرم یا سرد حل نموده و بنوشید یک نوشابه بی نهایت مقوی و دلچسب است.

کمپوت میوه های خشک با عسل
میوه های خشک مورد نظر را پس از شستن در ظرفی قرار می دهند روی آنها آب می ریزند و جهت شیرین کردن آن درصورت لزوم مقداری عسل بسته به نوع میوه اضافه می نماییم و می گذاریم یکی دو شب خیس بخورد تا شیره غلیظی بیاندازد.به کمپوت آماده شده می توان آب پرتقال یا لیمو اضافه کرد چنانچه آب لیمو با مواد استفاده مورد نظر شما سازگاری داشته باشد.

کمپوت میوه های تازه با عسل
چند عدد سیب،پرتقال،گلابی را خیلی ریز به اندازه یک سانتی متر خرد کنند کمی عسل و وانیل به آن اضافه کرده و در آخر کمی آب سیب یا پرتقال روی آنها افزوده شود و پس از سرد شدن در یخچال مصرف شود.

 شربت سرکه و عسل
از عسل و سرکه ترکیبی درست میکنند که دو برابر عسل و یک برابر سرکه است که اکسیمل(oximel) نام دارد، بسیار خوشمزه بوده و مصرف طبی دارد.

شربت عسل(عسل محلول در آب)
یک یا دو قاشق غذاخوری عسل را در یک لیوان آب ولرم مخلوط کرده و بنوشید

شربت آبلیمو با عسل
یک یا دو قاشق غذاخوری را با یک قاشق چایخوری آب لیمو ترش در یک لیوان آب ولرم یا جوش مخلوط کرده و پس از سرد شدن بنوشید.

شربت آب پرتقال با عسل:
نصف لیوان آب پرتقال و نصف لیوان آب نارنگی را با مقداری عسل مخلوط نموده و پس از سرد شدن در یخچال با انداختن تکه‌های یخ در آن نوش جان نمایید

شربت سیب و پرتقال:
نصف لیوان آب سیب را در نصف لیوان آب پرتقال و قدری عسل مخلوط کرده و در موقع مصرف یک پر پرتقال برای تزئین در لیوان میاندازیم.

شربت آب هندوانه با عسل
شربت آب هندوانه با عسل که با مخلوط کردن آب هندوانه و عسل بدست می آید در تابستان شربت بسیار گوارایی است.

 

عسلک

به غیر از زنبور عسل حشراتی دیگر هم به طور کمی عسل تولید می کنند که روی

برگ های گیاهان رسوب می دهند و در زمان کمبود گل زنبور آن ها را برداشته ودر کندو ذخیره می کند .ویژگی آن مثل عسل است ولی با این تفاوت که رنگ تیره تری دارد و خواص عسل کمی بیشتر از آن است .

موم

موم در کندو به عنوان مصالحی ساختمانی در کندو برای پرورش نوزادان یا ذخیره عسل و ... استفاده می شود

ترکیبات موم عبارت اند ازهیدروکربن ,الکل مخصوص,اسید های مختلف و دیول ها می باشد .

این ماده در صنعت شمع سازی ,نساجی,لوازم آرایشی,دارو سازی,دندان پزشکی,قالب سازی و ... استفاده می شود .

 موم عسل نیزخواص زیادی دارد و ماسک آن برای صورت، چین وچروک وفرورفتگی های پوست را می پوشاند و پوست را لطیف می کند

بره موم

این ماده توسط گیاهان تولید می شود و خاصیت الکلی دارد و برای ضد عفونی کندو استفاده میشود . این ماده چسبناک است.نام دیگر آن صمغ است در کل می توان گفت که موم درخت است

ترکیبات بره موم :50% صمغ ، 30% موم ، 10% اسید های چرب ضروری ، 5% گرده و 5% مواد آلی،ویتامینی و معدنی است

خواص بره موم :این ماده دارای خواص ضد باکتریایی ، ضد قارچی ، ضد انگلی ، آنتی اکسیدان ، ضد التهاب و ضد پوسیدگی دندان است .

موارد مصرف بره موم :به صورت پماد ، قرص ، اسپری ، کپسول ، ضماد ، خمیر دندان و تولید صابون استفاده میشود

گرده

همان طور که در فصل تغذیه فهمیدیم که گرده مانند مرغ و گوشتی که می خوریم برای زنبور عسل است یعنی این ماده دارای خواصی پروتئینی است که آن را تغذیه میکند . زنبور عسل با استفاده از تله گرده که در پاهای او متصل است گرده را حمل می کند .متوسط سالانه جمع آوری گردهزنبوران یک کلنیkg35است .زنبور عسل این گرده هارا به کلنی برده و داخل هجره های مومی گذاشته وباسر به آن فشار می دهد و پرس می کند و بر اثر این فشار ها گرده کنسرو میشود.

تمام بدن زنبور عسل پر از مو است می تواند عمل لقاح را در گل انجام دهد و میوه گل را زیاد و بازار پسند تر می کند که در اصطلاح به آن گرده افشانی میگویند.

مطلب زیر نشان دهنده اثرات گرده افشانی زنبور عسل بر محصولات کشاورزی است.

باغ گیلاس:بدون زنبور170 تن در هکتار محصول دارد ولی بازنبور520 تن در هکتار محصول دارد.

باغ سیب:بدون زنبور عسل 5 تن در هکتار ولی با زنبور عسل 50 تن در هکتار محصول دارد .

باغ گلابی:بدون زنبور عسل 6 تن در هکتار ولی بازنبور عسل 80 تن در هکتار محصول می دهد .

مزرعه آفتاب گردان:بدون زنبور عسل 30 %بدون مغز ولی با زنبور عسل 97%با مغز بوده است .

خواص گرده :گرده به عنوان تقویت کننده طبیعی برای سیستم ایمنی بدن مفید است

بهبود دهنده ضعف جسمانی،کم خونی،کم اشتهایی بیمارانی که دوران نقاهت را میگذارانند مفید است

پیشگیری از پیری زود رس و افزایش دهنده تولید مثل و کنترل کننده پروستات و

کاهش دهنده فشار خون،شادابی ولطافت پوست و از بین بردن چین و چروک و کک و لک پوست مفید است

چگونگی مصرف گرده

گرده را به روش های مختلفی مصرف میکنند

1-مقداری گرده را می توان در چای حل کرد و خورد

2-می توان از کپسول دارویی استفاده کرد که ابتداداروی آن را خالی وسپس گرده را داخل آن ریخت و استفاده کرد .

3-می توان گرده را بانسبت مساوی با شیر مخلوط کرد و روی پوست مالید

گرده به صورت خالی بد مزه است و در اسید معده خنثی می شود و برای همین باید به صورت های بالا مصرف کرد

زهر

استفاده از سموم طبیعی در درمان بعضی امراض از دیر زمان ریشه در فرهنگ و تمدن بشری داشته و در این میان زهر زنبور عسل جایگاه ویژهای دارد. شواهد و قرائن دال بر آن است که بشر در قرون قبل از میلاد با درمان با زهر زنبور آشنا بوده است.بابلی ها و مصری ها و ایرانیان و رومی ها از جمله اقوامی بودند که از زهر زنبور عسل به منظور درمان امراض گوناگون استفاده می کردند. ژرمن ها و اسلاوها در قرون وسطی زهر زنبور عسل را برای درمان نقرس بکار می بردند و گرد خشک شده زنبور عسل را داروی مدر خوبی می دانستند.

امروزه برغم پیشرفتهایی که در کشور های پیشرفته در مورد صنعت پرورش زنبور عسل به طور اعم واستخراج زهر زنبور عسل و استفاده از آن در صنایع دارو سازی  به طور اخص صورت گرفته متاسفانه در کشورما ایران علارغم وجود امکانات و آب وهوای مناسب در بعد تحقیقاتی هم مطالب مربوطه هم بسیار کم و سربسته ای می باشند.

بر طبق آخرین اطلاعات موجود هر گرم زهر خشک زنبور عسل در بازارهای جهانی به قیمت 300 مارک خرید و فروش می شود. ( معادل قیمت 6 گرم طلا )

سیستم ترشح زهر در زنبور عسل :

این سیستم از یک غدهء کوچک بازی و یک غدهء کوچک اسیدی تشکیل شده است . زهر از این دو غده ترشح شده و به داخل کانالهای زهر جریان می یابند. غدد زهری بسیار پیچیده و منشعب هستند . اجزای سازندهء زهراز سلولهای ترشحی ترشح و توسط کانالهای فرعی به کانال اصلی و ازآنجا به کیسهء زهر هدایت می شوند

چگونگی نیش زدن :

این عمل در زنبورهای کارگر به 2 صورت انجام می شود :

حالت (1) : زنبور به آرامی و بدون عجله نیش خود را به داخل بدن انسان یا حیوان فرو کرد و پس از تزریق زهر آن را به آرامی خارج می کند.

حالت (2) : زنبور به به سرعت حمله کرده و نیش خود را فرومی کند و در این حالت عموما" با توجه به ساختمان نیش که اره ای شکل می باشد بزر اثر تلاش برای خارج کردن نیش و فرار از خطر نیش به همراه کیسهء زهر و حتی روده هایش از بدن خارج شده و روی بدن موجود باقی می ماند این زنبور بعد از مدت کوتاهی می میرد

نیش در حالت عادی بطرف شکم جمع شده و در صورت لزوم یک ماهیچهء مخصوص به خارج فرستاده می شود گنجایش کیسهء زهر  2/0 - mg 3/0 است . فرو کردن نیش در داخل بدن دشمن توسط حرکات جلو و عقب رفتن و لرزش توام با فشار و بلاخره پمپاژ و خالی کردن زهر در محل گزش می باشد

نیش همانند کمانی فنرمانند عمل می کند و از دو قسمت راست و چپ تشکیل شده است که حرکات این دو قسمت متقابل بگونه ای است که یک قسمت جلو رفته و قسمت دیگر عقب نشینی می کند . پس از جدا شدن نیش از بدن زنبور عضله هایی که باعث حرکات نیش می گردند باعث ادامه یافتن عمل پمپاز زهر به داخل بدن می شود .

خواص فیزیکی :

مایعی شفاف , دارای بویی تیز همانند عسل و طعم بسیار تند و قابلیت انحلال بالا

زهر زنبور عسل در برابر حرارت بسیار مقاوم است مثلا" با نگهداری آن در دمای  Cº100 به مدت ده روز تغییری در خواص آن پدید نمی آید. همچنین این ماده در مقابل سرما هم مقاوم است زیرا در صورت منجمد شدن خواص خود را به مدت چندین سال حفظ می کند.

درصد ترکیبات معدنی زهر زنبور عسل :

 

کربن	نیتروژن	ئیدروژن	گوگرد	کلسیم	منیزیوم	فسفر	منگنز
46.3	13.3	7.56	1.65	0.26	0.49	0.42	0.04

ژله رویال

زنبورعسل محصول دیگری به نام ژله رویال دارد.به غیر از این نام،نام های دیگری هم دارد مثل :ژله سلطنتی،حریره رویال،حریره سلطنتی و شیر زنبور عسل

این ماده سفید رنگ است و غذای 3 روز لاروی زنبورعسل و غذای همیشگی ملکه

می باشد واین ماده از غدد شیری ترشح می شود .کشورچین بزرگ ترین کشور

 تولید کننده ژله رویال است .  هر گرم ژله رویال در بازار ایران تا 2500 تومان به

فروش رسیده است یعنی هر کیلوی آن تا 2500000 تومان بوده است .

ژله رویال دارای66% رطوبت،15% کربوهیدرات،13% پروتئین،5%لیپید و 1%مینرال تشکیل شده است .

خواص ژله رویال عبارت انداز:خواص ضدمیکروبی،ازآن درافزایش بازده های فیزیکی و هوشی وجنسی افراد به کار می رود،به لاغری اندام ها کمک میکند،از پیری های زود رس جلوگیری میکند ، از این ماده در مبارزه با بیماری های جسمی و ضعف نا توانی استفاده می شود ،به تنظیم چربی خون و هورمون ها کمک میکند،به باروری کمک میکند،اشتها آور است ، به بهبودی روماتیسم مفصلی کمک میکند،افسردگی را بهبود می بخشد وافزایش دهنده مقاومت بدن در برابر عفونت ها میشود

چگونگی مصرف ژله

می توان ژله را باعسل به نسبت 1به4 مخلوط کرد تاهم زود خراب نشود و هر دو را

مصرف کرده باشیم ژله را می توان به صورت خالص هم مصرف کرد ولی زود فاسد

 میشود برای همین باید زود آن را خورد

تکنولژی

سمت سوراخ پرواز

اغلب زنبورداران ایران عقیده دارند که هر جایی که کندوی خود را مستقر می کند سمت  سوراخ کندو را به سمت مشرق بگذارند تا صبح اولین نور خورشید به داخل کندو بتابد ولی این کار همیشه درست نیست چون ممکن است باد از سمت مشرق بیاید که به داخل کندو مستقیم بوزد و دمای کندو پایین می آید و زنبوران برای اینکه دمای کندو دوباره به 35 درجه برسد باید زنبوران عسل بیشتری بخورند تا دمای کندو را به 35 درجه برسانند. پس بهتر است سمت سوراخ پرواز به سمت مخالف باد باشد .

گرمی  و سردی کندو

تخم ریزی ملکه نیاز به دمای 35 درجه نیاز دارد تا لاروها از تخم بیرون آیند و بزرگ شوند سپس ما به کندوی گرمی نیاز داریم. اگر دمای کندو و بالای 35 درجه باشد . زنبوران مقداری آب بر کندو می آورند و با بالا زدن دمای کندو را خنک می کنند تا به 35 درجه برسد اگر دما به زیر 35 درجه برسد زنبوران با خوردن مقداری عسل گرما تولید کرده و دما را به 35 درجه می رسانند .

اگر قاب های کندو هایشان موازی با سوراخ پرواز باشد کندویی گرم است ، زیرا قاب

 اول بر سر راه سرما می گردد و همچنین اصولاً زنبوران عسل را در قاب های کناری عسل ذخیره کرده و تخم ریزی را در قاب های وسط بر انجام می رسانند برای همین قاب اول که عسل در آن ذخیره شده با سرما بهتر مانده و همچنین در زمستان کندو فعالیتی ندارد و اگر باز هم یک بار تخم ریزی شود در زمستان اصلاً نیازی به ناراحت بودن تخم های قاب اول نیست چون اصلاً در قاب های اولی و آخری خصوصاً در زمستان تخم ریزی نمی شود ولی اگر قابها عمود بر سوراخ باشد هوای سرد بیشتر به داخل کندو نفوذ کرده و زنبوران از سرما به سراغ عسل می رود و عسل می خورند .

شناسنامه کندو

شناسنامه معمولاً  در آذر تا دی ماه و حداکثر تا نیمه ی اول بهمن ماه درست می شود. و از نیمه ی دوم بهمن ماه زمان با گل دهی درخت بیدمشک و تخم ریزی ملکه شروع به نوشتن می شود و در این حال می توان با استفاده از شناسنامه بدون باز کردن و از وضعیت کندو آگاه و کارهای مربوطه به کندو را انجام دهیم . در یک شناسنامه نژاد، رنگ ملکه، تاریخی که به جمعیت ملکه داده شده، شماره کندو جمع محصول سالیانه ، تعداد قاب و طبقه ، رفتار ، تاریخ بازدید، ملاحظات وضعیت تخم گذاری و غیره نوشته می شود .

عسل گیری

عسل گیری در اواخر خرداد ماه و اواخر شهریور انجام می شود .

ابتدا برای انجام کار به سراغ کندو می رویم بعد ازبازدید کندو از کندو قاب هایی که فقط عسل در آنها است بر می داریم (اگر در قاب ها گرده بود اشکالی ندارد ) اگر در کندو قاب هایی بود که داخل آن تخم ریزی و در کنار آن عسل بود قاب را بر نمی داریم و آن را در کندو نگه می داریم .در عسل برداری اواخر شهریور باید دقت نمود که عسل ذخیره برای اواخر پاییز و زمستان برای کلنی جا بگذارید که حدود 3 الی 4 قاب عسل کافی است .

محل جدا کردن موم از عسل باید دور از زنبورستان باشد تا در زنبوران حس غارت به وجود نیاید .

در محل، ابتدا شان را روی خرک گذاشته وبا چنگال پولک تراش پولک های آن را می تراشیم و شان ها را در دستگاه اکستراکتور قرار می دهیم وبا چر خاندن دسته آن عسل ها از قاب بیرون می آیند و بعد از آن یک دور قاب هارا چر خانده و دوباره دسته اکستراکتور را می چرخانیم تا عسل از آن طرف قاب هم جدا شود .بعد از اکستراکتور کردن کلیّه ی قاب ها، قاب هایی که در داخل آنها گرده باشد را جدا و به داخل کندوها برده هم چنین اگر قاب های گرده را به کلنی ضعیف بدهیم بهتراست .

تهیه گرده

ما می توانیم در زمان وفور گل و گیاه با استفاده از تله گرده گرده را جمع آوری کنیم به این صورت که تله را جلوی درب کندو قرار می دهیم و تا غروب صبر می کنیم وبعد از غروب تله را بر می داریم .این گرده به مدت خیلی زیاد پایدار نبوده وزود خواص آن از بین میرد برای این کار می توانیم یکی ازقاب های ذخیره ی گرده را برداریم .

تصفیه موم

در این کار ابتدا موم های سیاه شده و زیاد استفاده شده را از قاب ها جدا شده و ظرفی آماده و مقداری آب و موم ها را داخل آن می اندازیم .و مجاور حرارت آتش قرار می دهیم تا موم ذوب و آب به جوش آید و یک ظرف دهانه گشاد حاوی مقداری آب سرد آماده و یک صافی دوبل بالای آن می گیریم و بعد موم ذوب را از صافی عبور می دهیم و مقداری موم ممکن است در آشغال های موم که در صافی است جا بماند برای همین با پشت قاشق مقداری فشار به آشغال وارد میکنیم تا کامل موم جدا شود (می توان از یک لایه ی گونی کنفی به جای صافی دوبل استفاده کرد که بهتر بوده و دیگر لازم نیست که دوتا باشد با یکی لایه گونی کار راه می افتد .) بعد از یک ساعت موم بر روی سطح آب آمده وشما آن را برمی دارید وبا پشت کارد موم های سیاه دور آن را می تراشید و آن را ذخیره یا به شرکت تعاونی خودتان تحویل می دهید تا بعد از آن هم وزنش به شما موم آج شده بدهند .اگر نمی خواهید موم را تصفیه کنید اشکالی ندارد زیرا کارگاهی که موم راآج می کند تصفیه کن موم هم دارد .

روش فوق یک روش ساده که هر زنبوردار می تواند انجام دهد دستگاه هایی در بازار وجود دارد که موم را تصفیه می کند مانند دستگاه پرس کردن است که کار آن به شرح زیر است

همان طور که میدانید زمانی که موم آب شود ذراتی که باعث تغیر رنگ و کلوغه

شدن موم می شود ته نشین می شود و دستگاه پرس مواد را نگه داشته و با شیر مخصوص دستگاه موم های تصفیه شده را جدا می کنیم .

آبشخور

در نزدیکی زنبورستان باید آبشخوری باشد که جریان بسیار کمی داشته و در موقعی که وقت کردید تمیز کرده و آب سالم و بهداشتی به زنبور داد در ظرف آن باید مقداری سنگ تمیز یا مقداری شاخه انگور که به اندازه هایی حدوداً5سانتی درست کرده ایم پر می کنیم با زمانی که زنبور می خواهد آب بنوشد غرق نشود .

راه تولید خمیر شکر

در اصول زنبور داری نقل شده که عسل را 2بار در سال بگیرند یکی اواخر خرداد و یکی اواخر شهریور .ولی بعضی از زنبور داران به دلایلی عسل اواخر شهریور را برداشت نمی کنند و یکی از دلایل آن ذخیره کردن برای زمستان است و این کار هیچ مشکلی ندارد .بعضی از زنبورداران عسل اواخر شهریور را برداشت میکنند و برای پاییز کندوها جای می گذارند و برای زمستان آن ها ماده ای به نام خمیر شکر تولید میکنند و در 2 الی3 وعده به زنبوران می دهند .هر زنبور دار باید راه تولید خمیر شکر را بدانند .

در اینجا به 2روش اشاره میکنیم

1-مخلوطی از 200گرم شیرخشک کم چرب،1کیلوگرم پودر شکر و25/1کیلوگرم عسل را باهم خوب مخلوط می کنیمتا خوب قوام بیاید و بعد از آن در کیسه هایی به وزن700گرم تا5/1کیلوگرم آماده و با ایجاد چند شیار آن هارا در کندو قرار میدهیم .

2-بامخلوط کردن و قوام آوردن4کیلوپودر شکرو1کیلوعسل نسبتاً داغ می توان خمیر شکر ساخت ولی روش بالا را بیشتر زنبورداران ترجیح می دهند

سیم کشی قاب

در فصل قبل با عملی به نام قاب دهی آشنا شدیم حالا باید روش آماده کردن قاب را بدانیم مرحله اول سیم کشی و مرحله ثانی موم دوزی است

در اینجا باید در هر دو عرض قاب 2 یا 3 سوراخ ریز به طور ردیفی ایجاد کرد .

سیم هارا از سوراخ ها عبور می دهیم البته باید محکم باشند و هر سال آن هارا محکم نماییم

موم دوزی

در اینجا بایدکاسه ای آب همراه با یک میله پهن داراز و یک موم ریز و موم دوز و تخته موم دوزی و ومقداری جدا آب را آماده کنیم بعد از آن کاسه را روی اجاغ گذاشته تا جوش آید سر موم دوز هم در آب جوش و موم ریز هم روی اجاغ گذاشته تا موم آب شود میتوان از کاسه آب استفاده نکرد چون موم ریز دارای مخزن آب دارد تا با بخار آب موم ذوب شود برای همین سر موم دوز را هم اگر در مخزن آب موم ریز بگذاریم اشکالی ندارد تخته موم دوز را آماده مقداری آب روی آن می ریزیم و در آن هنگام ورق مومی روی آن پهن کرده و قابی سیم کشی شده را روی موم گذاشته و مقداری فشار می دهیم که مقداری موم کناره قاب بزند بیرون و بعد موم دوز را برداشته و روی سیم جایی که سیم بین دوآج موم دوز باشد قرار می دهیم و مقداری فشار می دهیم و از اول سیم تا آخر سیم سر موم دوز را قِل میدهیم تا موم دوخته شود بعد مقداری موم که از کناره طول بالایی قاب زده بود بیرون را باید به این کناره بچسبانیم به طوری که امتداد ورق موم از وسط پهنای قاب باشد و حتماً باید امتداد داشته باشد تا کل کناره پهنای قاب و با انگشت شصت موم را محکم به ضلع قاب می فشاریم و با میله که روی اجاغ داغ شده روی موم های فشاداده شده به آرامی می کشیم تا با ذوب شدن موم و سرد شدن به قاب بچسبد و این را یاد آور باشید که کناره ای از موم فشار داده شده را باید با میله ذوب کرد و طرفی که ورق موم امتداد نداشته با موم ریز ،موم ذوب شده در جایی که موم به قاب چسبیده میریزیم تا محکم شود ولی اگر از موم ریز استفاده نشد اشکال ندارید .

اصول زنبورداری

قبل از شروع کارزنبور داری اصول و ضوابطی را بدانید

قدرت جمعیت ها:تا می توانید جمعیت را قوی کرده و قوی نگه دارید .اگر جمعیت را خواستید تقویت کنید از روش های تقویت کلنی های ضعیف استفاده کنید

زمان خرید جمعیت ها:بهترین زمان خرید جمعیت ها (به استثنای مناطق گرم جنوب کشور) موقع بهمن ودی ودر بعضی جا ها اسفند است . زیرا در ماه های دیگر سال جمعیت کندو کاذب بوده وزود ممکن است بمیرند اگر بخواهیم قدرت اصلی کندو را بدانیم باید تا بهمن و دی ماه صبر کنید .

بودن یا نبودن ملکه در جمعیت:هنگام خرید کندو باید به وجود ملکه درجمعیت توجه کنیم زیرا دربهمن و دی کلنی نمی تواند برای خود سلول ملکه بسازد .عواملی که نشان دهنده ی بودن یا نبودن ملکه :در صورت وجود ملکه باید زنبوران آرام باشند وزیاد نیش نزنند در کلنی یتیم زنبوران عصبانی بوده و بیشتر می خواهند نیش بزنند .

نیش زنبور :اگر واهمه ی زیادی از نیش زنبور دارید اصلاً این شغل را قبول نکنید واگر زیاد واهمه ندارید باید کم کم خود را به نیش زنبور عادت بدهید .

شناسنامه:این کار باعث می شود در کارتان صهولت لازم را پیدا کنید .

در شناسنامه خصوصیات کندو نوشته می شود ودر هر بار بازدید از کندومی توانیم با مرجعه به شناسنامه بفهمیم با چه کندویی طرف هستیم .

شماره بندی و نمره گذاری کندوها:در این موقع ما با شماره بندی کندو ها در امر بازدید وساخت شناسنامه ای برای کندو،خود یاری داده اید .

داروخانه :شما می توانید با جمع آوری داروهای مورد نیازتان، خود را در انجام بیماری ها کندو یاری داده و همچنین اگر خدای نا کرده بیماری ای شیوع پیدا کرد وپخش شد یا کندوی تان به بیماری خاص مبتلا شد راحت بتوانید آنرا درمان کنید

رویارویی با زنبور و کار با آن

1-سعی کنید در پهلو کندو کار را شروع کنید وزیاد جلوی کندو نایستید

2-لباس کاررا به تَن و کلاه توری را به سر و دستکش هارا به دست کنید

3-دودی را آماده واز سوراخ کندو 3دم بدهید ولحظه ای صبر کنید

4-با لبه ی تیز اهرم (بدون آنکه از سر جای خود بلند شوید ) درب کندو را باز و 4 یا 5 دم دود به کندو بدهید .

5-از هر گونه حرکت سریع خود داری وهم چنین خود را به نیش زنبور عادت دهید اگر زنبوری به شما حمله ور شد و اگر دست را عقب بکشید شما را حتماً نیش خواهدزد ویا اگر بتر سید و عرق کنید زنبور حتماً شما را خواهد گزید .اگر جایی از بدنتان را گزید فوراً نیش را از دستتان بکشید .(زنبورهایی که عسل دانشان پر باشند نیش نمی زنند)

6-از قاب های وسط شروع کرده وبه میزان تخم ریزی توجه کنید و حتماًملکه را بیابید اگر ملکه را ندیدید به تخم ریزی هایی که مانند دانه های برنج است توجه کنید اگر در کندو تخم ریزی وجود داشت و زنبوران ناراحت نبودن مطمئن باشید که ملکه در کندو وجود دارد .در قاب های کناری به میزان جمع آوری گرده وعسل توجه کنید اگر ذخیره عسل کم بود به آنها مقداری شربت به نسبت 2 به 1 آب و شکر بدهید .

(*هرگز به کندویی که ذخیره ندارد عسل ندهید زیرا باعث آزاد شدن بوی آن شده و مورد غارت قرار می گیرند)

قاب دادن:این کار در زمان وفور شهد و گل و گرده انجام می شود که به علت کم بود جا برای ذخیره گرده و عسل و تخم گذاری ملکه میبایست تعدادقابی دارای موم آج شده براساس جمعیتی که در کندو است به کندو بدهیم .

اگر به کندو قاب ندهیم زنبور به علت کم بود جا موم اضافی می بافد(وحشی بافی)

طبق دادن:زمانی که قاب ها از زنبور پوشانیده شد وکندو دارای ده قاب بود باید به جمعیت یک طبق یا یک نیم طبق داد تا زنبوران در آنجا عسل و گرده ذخیرهنمایند.

تقویت کلنی های ضعیف

ما از سه را می توانیم کلنی خود را تقویت نمائیم 1-انتقال شان حاوی تخم

2-تعویض ملکه   3- ادغام

1-انتقال شان حاوی تخم:بهترین زمان برای این کار ظهر میباشد .

در این زمان از کندوی قوی  یک شان حاوی نوزاد عاری از زنبوران کندو برداشته ودر وسط کندوی ضعیف قرار می دهیم

2-تعویض ملکه: این عمل برای جمعیت هایی است که ملکه ای ضعیف داشته و زیاد تخم ریزی نمی کند .ما می توانیم از اتصال شاخونی که از کلنی دیگری جدا کرده ایم استفاده کنیم به طوری که ابتدا 24 ساعت قبل آن کلنی را ضعیف کرده وبعد شاخونی از جمعیتی خوب از شان جدا کرده(اگر شاخون های بچه دهی استفاده کنیم بهتر است )و همان طور که از کندوی قبلی برداشته ایم همانند آن در کندوی ضعیف می گذاریم .هم چنین می توانیم از ملکه هایی که در بازار به فروش می رسد برای جای گزینی ملکه  ضعیف استفاده کرد .

   3-ادغام:آخرین مرحله ی تقویت کلنی های ضعیف ادغام است .

 این عمل به دو نوع است 1- ضعیف در ضعیف 2-ضعیف در قوی

1-ضعیف در ضعیف :هر دو کلنی ضعیف را یتیم کرده و گلوله ای پنبه ای آغشته به گلاب می کنیم ودر کندو ها می گذاریم تا بخار حاصل از بوی گلاب دو کلنی را هم بو سازد و بعد 24 ساعت صبر می کنیم .بعد از آن روزنامه ای را بر داشته و با خودکار سوراخ هایی را ایجاد می کنیم و بعد روی شان های یکی از کلنی ها پهن می کنیمو امتداد آن را به کناره شان ادامه می دهیم . قاب های کلنی دیگر را برداشته و کنار روزنامه در کندو می گذاریم و بعد از 3 روز روزنامه را بر می داریم و ملکه را را در همان روز ادغام به کلنی توزیع می کنیم .

2-ضعیف در قوی :در اینجا مانند بالا عمل کرده ولی فقط فرق عمل بالا بااین عمل این است که در بالا هردو کلنی یتیم می شدند ولی اینجا فقط کلنی ضعیف یتیم می شود.وبعد از ادغام هم که ملکه در کلنی قوی وجود دارد و مادر هر دو کلنی می شود

توزیع وتعویض ملکه

در زمان اوایل بهار واوایل پاییز میتوان ملکه را به هر دلیل خوبی می توان تعویض

 کرد البته باید این را دانست که ملکه بیشتر در بهار مورد پذیرش کلنی است و اگر در این مورد گذر کنیم همین جوری یک ملکه جفت خورده را نمی توان در موقع پاییز پیدا کرد پس چه خوب است که در همان بهار ملکه را تعویض کرد .

در این جا به صورت تولیدی یا خریدن یک ملکه تهیه میکنیم و باید ملکه در قفسه و با سه زنبور ومقداری خمیر شکر باشد .

جمعیت را 24 ساعت قبل یتیم کرده و یا اگر یتیم بوده که هیچ و بعد به سراغ کندو رفته و بعد از برداشتن درب کندوبین 2قاب وسط کندو فاصله ای ایجاد و قفسه ی ملکه رابین 2 قاب گذاشته وبعد از سه روزدرب قفسه راباز کرده و ملکه وارد جمعیت می شود .

(هشدار هیچ وقت نباید مستقیم ملکه را به جمعیت داد چرا که با جمعیت هم بویی نداشته واحتمال 100% می توان داد که ملکه رامی کشند)

سیستم دو ملکه کردن کندو

اصولاً این کار در بهار است زیرا کندو ها 1 طبقه به بالا اند و زمانی می شود که ما نخواهیم کلنی بچه بدهد و ناگهان شاخونی برای بچه دهی کلنی زده و ملکه به دنیا آمده ما در اینجا ملکه ی جوان را در پایین و ملکه ی اصلی را در بالا قرار می دهیم و بین دو طبق یک پنجره مانع عبور ملکه می گذاریم هم چنین برای قوی تر شدن کندو از سیستم دو ملکه ای کندو استفاده می کنیم . حالا اگر کسی خواست که کندو پر جمعیت باشد می توان به هر روشی ملکه به کندو اضافه کند .

 بچه کندو

بچه کندو به دو صورت است  1- طبیعی   2- مصنوعی

1-طبیعی : این نوع گرفتن بچه کندو به دو صورت است اگر بر روی شاخه ای نشسته باشند کارش جدا است و اگر بر تنه ی درخت باشد کارش جدا است

اگر بر روی شاخه نشسته باشد ما بالا ی شاخه را بریده و بچه را تا در کندو می آوریم و در یک تکاندن تمام زنبوران را داخل کندو میریزیم و قاب ها را داخل کندو می چینیم و صبر می کنیم تا زنبوران به داخل کندو بروند و درب کندو را گذاشته وتا آخر غروب در آنجا قرار می دهیم و در آخر کندو را به جای اصلی انتقال می دهیم .

ولی اگر بچه به تنه ی درخت چسبیده باشد باید ابتدادید وضعیت چه طور است اگر زیاد بالا بود ودست رسی سخت بود می توان با گرفتن ملکه خاطرات کندوی قبلی به ذهنشان آمده وبه کندوی خود باز گرددند ولی اگر پایین درخت بود یک روش در حد مشکل وجود دارد که اگر نخواستید از روش قبلی یعنی گرفتن ملکه استفاده کنید .

ابتدا با آبپاش خوب زنبوران را خیس می کنیم وبعد از آن با یک جاروی کاهی (جارو رشتی)زنبوران را به داخل کندو جارو می کنیم و تا غروب صبر می کنیم تا تمام زنبوران به کندو بروند و در غروب کندو را جا به جا و به منطقه ی مورد نظر می بریم .

بار ها شده که بچه کندو یی گرفته باشیم ولی لجاجت می کند و کندو را ترک می کند در این صورت با دادن شان حاوی لارو به بچه مانع ترک شان می شویم .(بچه کندو یی که از کندو بیرون می آید عسل دانش تا سه روز پر است ونباید به آن شربت و غذا داد زیرا از آن زده شده و کندو را ترک می کنند ولی شما می توانید بعد از سه روز مقداری به آنها غذا بدهید)

مصنوعی:این کار برای کندویی است که جمعیت زیاد داشته وهمه ی قاب هایش مملوء از زنبور باشد و صرفه ی تکثیر مصنوعی را داشته باشد .

ابتدا کندویی آماده و دو عدد قاب ذخیره گرده و عسل داخل آن بگذارید و به سراغ کندوی مادر رفته ودو یا سه قاب در سه حالت تخم ، لارو و شفیره همراه با زنبور هایش برداشته و داخل کندو می بریم ( این را به یاد داشته باشیم که قابی که ملکه روی آن است در کندوی اصلی باشد)یک قاب هم که دارای ذخیره است با زنبورانش به کندو بدهید ودو قاب موم آج شده هم به بچه بدهید و کندو را جای دیگری برده و  یک ملکه خوب به کلنی توزیع کنید.

مهاجرت کندوها

زنبور کارگر تا 4الی 5کیلومتر بیشتر نمی تواند پرواز کند ولی اگر بخواهیم مهاجرت دهیم باید در فاصله ای مهاجرت دهیم که زنبوران منطقه را آشنا نبینند و به جای قبلی برگردند برای همین باید تا 10 کیلومتر فاصله مهاجرت داد