سالنامه زنبورداری
فروردین ماه
درصورت نياز، قاب به کندو اضافه می کنیم . باید همیشه دو قاب از کندو جلوتر باشیم ؛ نه بيشتر. از همین ماه باید مراقب تراکم جمعیت در فضای پرورشی باشیم . تراکم جمعیت از عوامل اصلی ایجاد بچه کندو است .
بهترین زمان برای تعویض ملکه همین ماه است زيرا احتمال پذيرش ملكه در این ماه بيش از ماه های ديگر است. دراول فروردین یک تغذیه برای زنبور لازم است.
در زمان بارندگی هم باید کلنی را تغذیه کرد؛زيرا علي رغم جريان مناسب شهد ، به علت عدم امکان پروازو نيز افزايش جمعيت ، ممكن است ذخيره ی غذايی کندو پاسخ گوی نيازكلني نباشد . در نتيجه کلنی براثرگرسنگي ، ضعيف و يا نابود مي شود .
اردیبهشت ماه
پرکارترین ماه برای زنبور عسل و زنبوردار است. اوج فراواني جمعیت و تخم ریزی در اردیبهشت و خرداد است.(البته این مورد برای بعضی نژاد ها مثل اسرائیلی این طور نیست) در اغلب استان های مرکزی و شمالی کشور، اردیبهشت ماه زمان بچه دادن کندوهم هست .در این ماه به کندو قاب های زیادی می دهند و روی جمعیت های قوی طبق می گذارند. مهم ترین کارهای زنبوردار در این ماه ، مدیریت ، پیشگیری و کنترل بچه کندو ست .
خرداد ماه
اوج تولید عسل و افزايش محصول در این ماه است. در این ماه نيز می توان از
کلونی بچه گرفت زيرا حداکثرميزان تخم گذاري سالانه در این ماه انجام می شود .به طور معمول در پایان خرداد ماه، یک مرحله برداشت عسل انجام می گيرد
تیرماه
به طورمعمول در تیرماه ، به علت افت ناگهاني جريان شهد باید کندو ها را جابه جا کرد . اگر امکان جابه جایی کندوها فراهم نبود، از تغذيه ی مرتب آن نبايد غافل شد. به هر حال در تغذیه ی زنبور عسل باید مراقب بود که غذاهای مصنوعی به محصول عسل کندو ، راه نیابد.
مرداد ماه
در این ماه باید جمعیت را به كمك شربت تحریک کرد . زنبورهای نر در مردادماه به علت اتمام فصل جفت گيري و به دليل اين كه فقط مصرف کننده اند و درهيچ يك از فعاليت هاي كلوني شركت ندارند ، از كندو اخراج می شوند . در اصطلاح به اين رفتار« نركشي » می گويند . بديهي است که زنبورهای نر در اين حالت ، به علت وابستگي شديد غذایي که به زنبورهای كارگر دارند ، به زودی می ميرند . اين رفتار نشانه ی ديگري از افت ناگهاني جريان شهد است که رفتار غارت كلوني ها را نيز به دنبال خواهد داشت .
شهریور ماه
در این ماه رفتار نركشي پایان یافته امّا رفتار غارت ادامه دارد. اگر عسل تولیدی در بهارتاكنون برداشت نشده ، باید از کندو خارج شود ، در غير اين صورت ممكن است مورد استفاده ی خود زنبورها قرار گيرد .
همچنين اگر کندو ها را کوچ داده باشيم ،می توانيم يك بار ديگرعسل برداشت کنيم. از اين ماه به تدريج جمعيّت ها کاهش می یابد و کندو ها ضعيف تر می شوند. آخرین فرصت برای تعویض ملکه های پیر و ضعیف در این ماه است . تعویض این ملکه ها به روش تابستانی و با استفاده از قفس بزرگتر انجام می شود . همچنین در این موقع باید دریچه های پرواز را تنگ کرد تا اگر هم دیگر را غارت کردند بتوانند از خود دفاع کنند.
مهر ماه
در این ماه باید زنبورها را برای زمستان گذرانی آماده کنیم :
- تغذیه ی زمستاني را شروع کنيم وازعایق بندی کندوها و بازدید دریچه ی پرواز غافل نشويم . به طورمعمول در مهر ماه به منظور كاهش مصرف انرژي وجلوگيري از ورود مهاجمان مختلف از قبيل موش وزنبور های بزرگ و ... به داخل كندو ، دريچه ی پروازرا كوچك تر کرده ویا از شبکه های مخصوص استفاده می کنند. کندوها باید سالم باشند . کندوها را باید در محلی که از جریان باد سرد زمستانی دور است ، نگه داریم .
- باید به تعداد لاروها و تخم ها توجه کنیم ؛ارزش تخم ولارو در اين موقع از سال بسيار زياد است كلوني پرجمعيت راحت ترزمستان را پشت سرمی گذارد
- باید کندو را از نظر ابتلا به انواع بيماری ها از جمله «واروآ» و «نوزما» بررسی و در صورت لزوم با آن ها مبارزه کنیم .
-اگر با کندویی روبه رو شدیم که ذخیره ای کافی نداشت و ضعیف بود باید با کندو های دیگر ادغام شوند تا در زمستان جان سالم به در ببرند .
آبان ماه
در این ماه ، ملکه تخم ریزی خود را قطع می کند. بنا براين بايد ازبازديدهاي بي
مورد به ويژه زماني كه درجه حرارت محيط زير 10 درجه و رفت و آمد زنبورها قطع شده است ، اجتناب نمود . براي اطلاع از وضعيت كلوني مي توان از روش های ديگری استفاده کرد : - اگر زنبور را کنار آب ديديم ؛ يعني در کندو تخم یا لارو وجود دارد .همچنين ديدن و شمارش زنبورهایی که به کندو وارد و یا از آن خارج می شوند ، وزن کردن مستمر كندو ، گوش دادن به صداي زنبورهای داخل كندو پس از آن که به ديواره ی کندو ضربه زدیم يا مشاهده ی مصرف شربت زنبورها مي تواند از روش هاي مناسب كنترل زنبورستان باشد . استفاده از اين روش ها می تواند در مدّت زمستان گذراني ادامه يابد .
آذر ماه
در این ماه به علت بارش احتمالی برف باید سوراخ پرواز هر چند وقت یک بار مورد بازدید قرار گيرد. همچنين مي توان به امور دفتري از جمله آمار زنبورستان ، كندوهاي آن وشناسنامه ی هر يك از كلوني ها رسيدگی کرد و به نظافت ابزار ، وسايل داخل انبار و مرتب کردن آنها پرداخت.
دی ماه
به علّت سرمای زياد ، نباید درِكندو را باز کرد و وضعیت کندو را باید از طریق
سوراخ پرواز بررسی نمود . در مواقع ضروری، باید این کار را در یک روز آفتابی انجام دهیم.
بهمن ماه
در این ماه زنبور از خواب زمستانی بیدار می شود . در اواسط این ماه ، ملکه
شروع به تخم گذاری می کند.(هم زمان با شکفتن گل های بید مشک )اگر نسبت به محیط شناخت داریم ، باید قانون 40 روزه (تغذیه ی تحريكي به نسبت 3 به 5 شکر با آب مخلوط شود)را اجرا کنيم ؛ تغذيه در اواخر اين ماه ، در چهل روز بعد موج جمعيتي را به راه می اندازد كه با اول اوج جريان شهد همزمان است . بیماری «نوزوما» هم از بیماری است که در این ماه زیاد می شود.
اسفند ماه
فعّاليّت تدريجی زنبور ها از اوّل اين ماه آغاز می شود . تخم گذاری افزايش می يابد و مصرف غذای جمعیت نيز نسبت به ماه های ديگر بيشتر می شود . به طور معمول اوج تلفات زمستاني كلوني ها نیز به علت اتمام غذاي آنها در اين ماه ديده مي شود.
(برگرفته ازکتاب آموزش زنبورداری گام به گام با اندکی تغیرواضافه کردن وتصرف)